Zanim na czeskich torach wyścigowych błysnęła legendarna Škoda 130 RS, fabryka z Mladá Boleslav miała już dwa potężne asy w rękawie: prototypy 180 RS i 200 RS. To właśnie one w 1974 roku zapoczątkowały kultowe dziś oznaczenie „RS” – Rally Sport – które po dziś dzień zdobi najmocniejsze wersje modeli Škody. Te lekkie, brutalnie skuteczne coupé powstały z inżynierskiej ambicji, by rzucić wyzwanie międzynarodowej czołówce rajdowej.

Początek ery RS – od 110 R do prawdziwego potwora

Na początku lat 70. Škoda zdała sobie sprawę, że jednostki o pojemności do 1300 cm³ – jak w modelu 120 S Rallye – nie są w stanie konkurować z coraz potężniejszymi rywalami w wymagających rajdach. Zespół z Mladá Boleslav postanowił więc stworzyć samochód z większym silnikiem i lepszymi osiągami. Za bazę posłużyła Škoda 110 R Coupé, w której zamontowano aluminiowy silnik Š 720 z nowoczesnym rozrządem OHC.

Tę jednostkę opracowano pierwotnie w latach 60. dla prototypu Š 720, a jego potencjał był ogromny. Inżynierowie połączyli doświadczenia z budowy 120 S Rally i 110 R, tworząc coś zupełnie nowego – auto, które miało odmienić historię czeskiego motorsportu. Pierwsze jeżdżące prototypy powstały już w 1971 roku, korzystając z nadwozi Š 1000 MB i Š 100 L. Dla testów zamontowano w nich pięciobiegowe skrzynie z wyścigowych Tatr 603-2. Na torach testowali je Jaroslav Bobek i Bořivoj Kořínek, a na odcinkach rajdowych – Oldřich Horsák i Jiří Motal.

Niżej, lżej, szybciej – inżynieria na granicy możliwości

Za projekt nadwozia odpowiadał kierowca i konstruktor Jiří Šedivý. To on w 1973 roku stworzył specjalną wersję Š 110 R B5 z obniżonym dachem (o 7,5 cm) i szybą przesuniętą niżej. Dach i maska zostały wykonane z 0,7-milimetrowej blachy aluminiowej, co pozwoliło zredukować masę auta o 85 kg w porównaniu ze standardowym wariantem. Początkowo zespół eksperymentował z umieszczeniem silnika przed tylną osią, jednak testy i symulacje wykazały, że taki układ przesuwa środek ciężkości i powoduje silną podsterowność.

Po analizie wyników, w październiku 1973 roku rozpoczęto prace nad ostateczną wersją rajdowego coupé. Konstrukcja bazowała na szkielecie Š 110 R, ze wzmocnioną strukturą, klatką bezpieczeństwa i zwiększoną sztywnością skrętną. Z przodu pojawiła się rurowy chłodnica z wylotami powietrza na masce, a także aerodynamiczny spojler określany jako „uplift spoiler”.

Tylną pokrywę wykonano z tworzywa wzmacnianego włóknem szklanym – lekką, ale z charakterystycznym skrzydłem z krawędzią odrywającą przepływ powietrza. Wyróżniały się też poszerzone błotniki i felgi magnezowe o szerokości nawet 10 cali z tyłu. Z przodu zamontowano tarcze hamulcowe Girling, z tyłu początkowo bębny z 110-tki, które później również zastąpiono tarczami.

Silniki RS – dwa serca, jedna legenda

Największym osiągnięciem projektu były silniki Š 720. Dzięki modularnej konstrukcji umożliwiały budowę jednostek o różnych pojemnościach. Powstały więc dwa warianty:

• 1,8-litrowy czterocylindrowy o pojemności 1772 cm³ i mocy 154 KM przy 6250 obr./min (model 180 RS),
• 2,0-litrowy o pojemności 1997 cm³ i mocy 163 KM przy 6000 obr./min (model 200 RS).

Obie jednostki korzystały z podwójnych gaźników Weber 45 DCOE 2 i smarowania z suchą miską olejową – rozwiązania zarezerwowanego wówczas dla aut wyczynowych. Napęd przekazywała pięciobiegowa skrzynia manualna Porsche typu 915.003.133 ze sprzęgłem Fichtel & Sachs. W połączeniu z masą nieco ponad 800 kg auta osiągały prędkości do 240 km/h – imponujące jak na 1974 rok.

Debiut i koniec marzeń – przepisy, które zabiły prototyp

Škoda 200 RS zadebiutowała w maju 1974 roku podczas IDA Rally w ówczesnej Czechosłowacji. Wkrótce potem dwa egzemplarze wystartowały w Barum Rally, a pełny zespół trzech czerwono-białych aut pojawił się 1 czerwca 1974 roku na Rajdzie Škoda w Mladá Boleslav. Łącznie powstały dwa egzemplarze 200 RS i jeden 180 RS. Początkowo wydawało się, że inżynierowie stworzyli rajdówkę zdolną walczyć z najlepszymi. Niestety, zmiana regulaminu FIA w 1975 roku brutalnie zakończyła ich karierę – nowe przepisy zabroniły startu prototypów, dopuszczając tylko auta bazujące na produkcyjnych modelach.

Narodziny legendy – Škoda 130 RS

Inżynierowie z Mladá Boleslav nie poddali się. Na bazie doświadczeń z 180 i 200 RS powstała wkrótce Škoda 130 RS – auto, które stało się ikoną. Bazowała na 110 R, ważyła zaledwie 720 kg i miała 1,3-litrowy silnik o mocy 140 KM. W rajdach i wyścigach okazała się niezwykle skuteczna – zwyciężała aż do 1983 roku. Jiří Šedivý, konstruktor i kierowca związany z projektem, wspomniał:

RS to nie tylko oznaczenie, to duch czeskiej inżynierii, która zawsze chciała mierzyć się z najlepszymi.

Od tamtej pory litery RS stały się symbolem sportowego DNA Škody – od Fabii RS po elektrycznego Enyaqa RS. A wszystko zaczęło się właśnie od trzech czerwono-białych prototypów, które przeszły do historii.

O autorze