Na ulicach Aszchabadu niemal nie widać samochodów w ciemnych kolorach. W stolicy Turkmenistanu dominują białe, srebrne i kremowe pojazdy, a właściciele aut niepasujących do narzuconej estetyki mogą zostać zmuszeni do przemalowania nadwozia.
Aszchabad jest miastem białego marmuru i białych samochodów
Stolica Turkmenistanu leży na skraju pustyni Kara-kum i już pod względem architektonicznym wyróżnia się niemal jednolitą kolorystyką. W mieście znajduje się ponad 540 budynków pokrytych jasnym marmurem, co zapewniło Aszchabadowi miejsce w Księdze rekordów Guinnessa.
Do marmurowej zabudowy dopasowano również ruch uliczny. Samochody prywatne, taksówki i pojazdy administracji są najczęściej białe, choć spotyka się również bardzo jasne odcienie srebrnego lub kremowego.
Ograniczenia dla ciemnych samochodów zaczęły się w 2015 roku
Zmiany wprowadzano stopniowo w okresie prezydentury Gurbanguly’ego Berdimuhamedowa. Od 2015 roku Turkmenistan zaczął ograniczać import czarnych samochodów, a następnie także pojazdów w innych ciemnych kolorach. Z czasem restrykcje objęły również auta poruszające się po Aszchabadzie.
Policja zaczęła zatrzymywać niepasujące pojazdy, a ich właścicieli zobowiązywano do przemalowania nadwozia na biało lub srebrno. Sprzedawcy samochodów dostosowali się do sytuacji, koncentrując ofertę na egzemplarzach w akceptowanych barwach. Nie ma przy tym znaczenia, że auto zostało kupione wcześniej i pierwotnie spełniało obowiązujące wymagania. W praktyce koszt dopasowania samochodu do nowych zasad spadał na właściciela.
Biały samochód musi być również idealnie czysty
Sam kolor nadwozia nie wystarcza. Władze oczekują, że pojazdy poruszające się po stolicy będą utrzymywane w nienagannym stanie, choć pustynny klimat sprzyja szybkiemu osadzaniu się pyłu.
Brudny samochód może zwrócić uwagę funkcjonariuszy i zakończyć się kontrolą lub karą administracyjną. Ograniczeniami objęto także mocno przyciemnione szyby, które zaburzają wizualną jednolitość miejskiego ruchu.
Biel ma chronić przed upałem, ale ważniejsza mogła być polityka
Stosowanie jasnych lakierów można częściowo uzasadnić warunkami klimatycznymi. Białe nadwozie odbija więcej promieniowania słonecznego niż czarne, dzięki czemu podczas upalnego lata nagrzewa się wolniej. W rejonie pustyni Kara-kum temperatura może przekraczać 40 stopni Celsjusza.
To jednak tylko praktyczne wyjaśnienie. Liczne doniesienia wskazują, że promowanie bieli wynikało przede wszystkim z osobistych upodobań Gurbanguly’ego Berdimuhamedowa, który traktował ten kolor jako symbol szczęścia, prestiżu i nowoczesnego wizerunku państwa. W efekcie preferencja estetyczna przywódcy zaczęła wpływać na codzienne decyzje mieszkańców, ofertę salonów samochodowych oraz wygląd całej stolicy. Trudno o bardziej dosłowny przykład polityki kolorystycznej.
Nietypowe przepisy stworzyły niemal jednolity ruch uliczny
Połączenie marmurowej architektury z tysiącami jasnych samochodów sprawia, że Aszchabad wygląda inaczej niż większość światowych stolic. Jednolity obraz nie jest jednak wynikiem spontanicznych wyborów kierowców, lecz administracyjnej presji i ryzyka kar.
Przypadek Turkmenistanu pokazuje, że decyzje polityczne mogą wpływać nawet na tak osobistą kwestię jak kolor prywatnego samochodu. W Aszchabadzie wybór czarnego lakieru nie jest więc wyłącznie sprawą gustu – może oznaczać konieczność przemalowania auta, kontrolę, a nawet jego czasowe zatrzymanie.
