Prezydent Karol Nawrocki zapowiada, że nie poprze rządowej ustawy wprowadzającej podatek od nadzwyczajnych zysków firm paliwowych. Głównym punktem sporu jest objęcie daniną przychodów osiąganych już od 1 marca 2026 r., mimo że przepisy mają wejść w życie dopiero 1 listopada.
Działanie prawa wstecz
Karol Nawrocki, przebywający we wtorek w Stanach Zjednoczonych, ocenił rządową propozycję jako niezgodną z konstytucją. Kancelaria Prezydenta RP również zwróciła uwagę na retroaktywny charakter części przepisów i wezwała do ponownej oceny ustawy pod kątem zastrzeżeń konstytucyjnych.
W komunikacie KPRP wskazano:
Analiza ustawy prowadzi do wniosku, że część zasadniczych zastrzeżeń konstytucyjnych pozostaje aktualna. W szczególności ustawa nadal przewiduje objęcie podatkiem przychodów osiągniętych od dnia 1 marca 2026 r., podczas gdy wejście w życie ustawy ma nastąpić dopiero 1 listopada 2026 r. Oznacza to dalsze utrzymywanie rozwiązania o charakterze retroaktywnym, polegającego na nakładaniu nowej daniny publicznej na zdarzenia gospodarcze, które miały miejsce wiele miesięcy przed wejściem ustawy w życie.
Rząd chce opodatkować firmy paliwowe
Sejm uchwalił ustawę 18 września. Rządowy projekt przewiduje czasowy podatek od nadzwyczajnych zysków przedsiębiorstw zajmujących się produkcją paliw oraz handlem paliwami sprowadzanymi z zagranicy. Podstawą ma być nadwyżka ponad poziom wynikający z marż osiąganych w 2025 r., powiększonych o 20%.
W przypadku producentów stawka ma wynosić 60% podstawy opodatkowania. Według rządu wpływy z nowej daniny mają sięgnąć około 4 mld zł i pomóc w finansowaniu działań osłonowych związanych z cenami paliw.
Prezydent przedstawił własny plan
Nawrocki wskazuje jednocześnie na przygotowany przez Kancelarię Prezydenta projekt „Paliwo Kosztuje Normalnie”. Propozycja zakłada zwolnienie detalicznej sprzedaży paliw z podatku od sprzedaży detalicznej do 31 marca 2027 r., przywrócenie możliwości elastycznego obniżania akcyzy przez ministra finansów oraz wprowadzenie limitów marży rafineryjnej, importowej i hurtowej.
Prezydent podczas wystąpienia w USA krytykował premiera Donalda Tuska za brak poparcia dla tej inicjatywy i deklarował gotowość do jej podpisania po przyjęciu przez parlament. Jest to jednak odrębna propozycja legislacyjna od uchwalonego przez Sejm podatku od nadzwyczajnych zysków.
Ustawa trafiła do Senatu
Po uchwaleniu przez Sejm projekt windfall tax trafił do Senatu. 22 września senackie komisje gospodarki oraz budżetu i finansów publicznych opowiedziały się za przyjęciem ustawy bez poprawek.
Spór dotyczy więc nie tylko samego sposobu finansowania działań mających ograniczyć skutki wysokich cen paliw, ale również konstrukcji prawnej nowej daniny. KPRP podtrzymuje zastrzeżenia dotyczące objęcia podatkiem okresu sprzed wejścia ustawy w życie, natomiast rząd uzasadnia rozwiązanie potrzebą opodatkowania nadzwyczajnych zysków firm paliwowych i pozyskania środków na działania osłonowe.
