To miała być zwykła wizyta lekarska, czyli szybki wypad z domu i powrót przed obiadem. Jednak dla 85-letniego kierowcy z francuskiego Chatillon-sur-Thouet rutyna zamieniła się w epopeję. Zamiast pokonać krótkie 25 km do Airvault, mężczyzna przejechał ponad 2 000 km i dotarł aż do nadmorskiej Breli w Chorwacji. Wszystko dlatego, że zaufał GPS-owi bardziej niż zdrowemu rozsądkowi. I dopiero widok Adriatyku uświadomił mu, że coś poszło bardzo, ale to bardzo nie tak.

To jedna z tych historii, które brzmią jak scenariusz komedii pomyłek, ale w rzeczywistości obnażają codzienne słabości nowoczesnej technologii. Zwykła wizyta przerodziła się w wielogodzinną podróż przez Europę, a w tle pojawiła się cała plejada pytań o to, jak bardzo można – i jak bardzo nie powinno się – ufać elektronicznym nawigacjom.

Wyprawa, która nie miała prawa się wydarzyć

Według relacji rodziny, mężczyzna wyruszył jak zawsze: spokojnie, zaufany samochód, dobrze znana trasa, nawigacja ustawiona jak co dzień. Trudno powiedzieć, kiedy dokładnie zaczęło iść nie po jego myśli. Faktem jest, że zamiast skręcić do lokalnego Airvault, kontynuował jazdę kilometrami, nie analizując, dlaczego droga wyciągnęła się jak guma. Bohater tej historii – przyzwyczajony, że GPS *wie lepiej* – traktował każdą kolejną instrukcję jak rzecz świętą. Kiedy algorytm „wybrał” dla niego trasę biegnącą przez dwa kraje, uznał najpewniej, że tak widocznie musi być. Dopiero gdy zobaczył wybrzeże Adriatyku, dotarło do niego, że „alternatywny wariant” prowadził o wiele dalej niż do najbliższego lekarza. Rodzina, zaniepokojona brakiem kontaktu – telefon mężczyzny był rozładowany – postanowiła działać. Dzięki pomocy żandarmerii udało się zlokalizować telefon i ustalić, że znajduje się… w chorwackiej Breli. Funkcjonariusze poinformowali bliskich o odkryciu, a ci pojechali odebrać zdezorientowanego seniora.

Kiedy GPS zawodzi, a człowiek nie sprawdza

Eksperci podkreślili, że nawet najlepsze nawigacje nie są wolne od błędów. Nieaktualne mapy, wadliwe algorytmy, błędne ustawienia, problemy z sygnałem – to wszystko może wywołać absurdalne trasy. W opinii specjalistów z branży nawigacyjnej, urządzenia potrafią wprowadzić w pułapkę kierowców o mniejszym obyciu technologicznym. Jak zauważył jeden z analityków systemów orientacji satelitarnej:

Najbardziej zaawansowany GPS pozostaje narzędziem, a narzędzia zawsze wymagają nadzoru człowieka.

I choć ta opinia brzmiała trzeźwo, nie zmienia to faktu, że wiele osób – nie tylko seniorzy – ma tendencję do traktowania komunikatów GPS-u jak objawienia, a nie sugestii. W tym przypadku połączenie ślepego zaufania i technicznej usterki okazało się mieszanką doskonałą do stworzenia rzeczywistej odysei.

Jak się zabezpieczyć przed taką „przygodą”?

Organizacje zajmujące się bezpieczeństwem drogowym rekomendują kilka prostych zasad, dzięki którym można uniknąć scenariuszy rodem z filmów. Najważniejsze z nich to:

• zawsze sprawdzić proponowaną trasę przed wyruszeniem,
• mieć naładowany telefon i ładowarkę samochodową,
• poinformować bliskich o kierunku jazdy, nawet gdy podróż jest krótka,
• ustawić GPS tak, by unikał przejazdów przez granice, jeśli nie są potrzebne,
• mieć papierową mapę jako awaryjny backup.

Brzmi staroświecko? Owszem. Ale sytuacja 85-latka pokazała, że taki „anachronizm” potrafi uratować niejedną podróż przed zejściem na manowce.

Kto odpowiada za błędy systemu?

Tu zaczyna się temat bardziej skomplikowany niż wszystkie algorytmy świata. Nie istnieje jednoznaczna regulacja wskazująca, kto ponosi prawne konsekwencje błędnych instrukcji GPS-u. Jak podkreślił jeden z prawników specjalizujących się w odpowiedzialności usług cyfrowych:

W praktyce obowiązek zachowania ostrożności spoczywa na użytkowniku – nawet jeśli technologia go zawiodła.

W efekcie to kierowca musi krytycznie oceniać trasę, sprawdzać znaki i być gotowym do zakwestionowania poleceń systemu. Dopiero gdy błąd wynikałby z rażącego zaniedbania producenta, można mówić o jakiejkolwiek odpowiedzialności platformy mapowej.

Morał z podróży na drugi koniec Europy

Historia 85-latka z Francji jest ostrzeżeniem, które nie traci aktualności. Nawigacja to świetne narzędzie, ale nie zastępuje zdrowego rozsądku – i to nawet w erze superszybkich aktualizacji, map w czasie rzeczywistym i algorytmów przewidujących korki, burze i roboty drogowe. Technologia wspiera kierowców, ale wymaga ich czujności i umiejętności, by nie dopuścić do powtórki z tej niezwykłej, choć niebezpiecznie przypadkowej wyprawy do Chorwacji.

O autorze