Prezes UOKiK wszczął postępowanie wyjaśniające w sprawie możliwej zmowy ograniczającej konkurencję na rynku pracy kierowców. Urząd podejrzewa, że trzy firmy transportowe – Krotrans Logistics, C.H. Robinson i Mena P.M. – mogły utrudniać swoim pracownikom zmianę pracodawcy, stosując nielegalne blokady i ustalenia o „karencji”. W siedzibach firm przeprowadzono przeszukania, a urząd analizuje zebrane dowody.

Ograniczanie mobilności zawodowej kierowców

Według UOKiK, badane przedsiębiorstwa mogły zawrzeć porozumienia, które skutecznie uniemożliwiały kierowcom podejmowanie pracy u konkurencji przez pewien czas po odejściu z firmy. Tego rodzaju praktyki – określane jako system „karencji” lub „blokad” – naruszają zasady swobody zatrudnienia i mogą być uznane za formę zmowy ograniczającej konkurencję. Jak wyjaśnił prezes Urzędu:

Podejrzewane działania przedsiębiorców mogły wpływać na warunki konkurencji na rynku usług transportu drogowego towarów. Dlatego wszcząłem postępowanie wyjaśniające i zleciłem przeszukania, które odbyły się w siedzibach trzech podmiotów. Analizujemy zebrany materiał dowodowy.

Prezes Tomasz Chróstny podkreślił, że urząd przywiązuje coraz większą wagę do przypadków zmów dotyczących rynku pracy – nie tylko w branży transportowej.

Kolejna interwencja UOKiK na rynku pracy

To nie pierwszy raz, kiedy UOKiK przygląda się takim praktykom. W toku jest już postępowanie antymonopolowe przeciwko Jeronimo Martins Polska oraz kilku firmom transportowym, a także postępowanie wyjaśniające dotyczące właściciela sieci Dino. W ostatnich latach urząd wydał też decyzje dotyczące nielegalnych ustaleń w sprawie wynagrodzeń koszykarzy i żużlowców. Działania te wpisują się w szerszą strategię urzędu, mającą na celu egzekwowanie zasad konkurencji także w obszarze zatrudnienia. W praktyce chodzi o przeciwdziałanie sytuacjom, w których firmy „dogadują się”, by nie podbierać sobie nawzajem pracowników lub sztucznie ograniczać ich wynagrodzenia.

Dotkliwe sankcje i szansa na uniknięcie kary

Postępowanie wyjaśniające prowadzone przez UOKiK dotyczy sprawy, a nie jeszcze konkretnych podmiotów. Jeśli jednak zebrane dowody potwierdzą istnienie porozumienia ograniczającego konkurencję, prezes urzędu rozpocznie formalne postępowanie antymonopolowe i postawi zarzuty konkretnym firmom. Za udział w takiej zmowie grożą surowe konsekwencje. Przedsiębiorstwo może zostać ukarane grzywną sięgającą nawet 10% swojego rocznego obrotu, natomiast menedżerowie odpowiedzialni za zawarcie niedozwolonych porozumień mogą zapłacić do 2 mln zł. UOKiK przypomina jednak o istnieniu programu łagodzenia kar, znanego jako „leniency”. Program ten daje przedsiębiorcom i menedżerom uczestniczącym w zmowie szansę na znaczną redukcję lub całkowite uniknięcie kary – pod warunkiem współpracy z urzędem i dostarczenia dowodów dotyczących niedozwolonych ustaleń:

Leniency działa jak system świadka koronnego. W zamian za współpracę z urzędem i ujawnienie szczegółów porozumienia, przedsiębiorca lub menedżer może liczyć na złagodzenie sankcji.

Anonimowe zgłaszanie nieprawidłowości

Urząd prowadzi również specjalny program dla sygnalistów, którzy chcą anonimowo zgłosić naruszenia prawa konkurencji. Wystarczy wejść na stronę uokik.whiblo.pl i skorzystać z formularza, który zapewnia pełną anonimowość – również wobec samego UOKiK. Zainteresowani programem łagodzenia kar mogą kontaktować się z urzędem pod numerem 22 55 60 555. Pracownicy odpowiadają również na pytania anonimowo, pomagając przedsiębiorcom zrozumieć zasady programu i możliwe korzyści.

Poradnik: jak rozpoznać zmowę na rynku pracy

UOKiK zachęca także do zapoznania się z opracowanym w lipcu 2024 roku poradnikiem „Zmowy i nadużycia na rynku pracy. Prawo konkurencji a sprawy pracownicze”. Publikacja przedstawia konkretne przykłady nielegalnych praktyk i wyjaśnia, które działania mogą być uznane za ograniczające konkurencję. W dokumencie wyjaśniono m.in., że niedozwolone są:

• ustalenia między firmami o niepodbieraniu sobie pracowników,
• porozumienia dotyczące wynagrodzeń,
• wspólne decyzje o ograniczaniu ofert pracy lub stosowaniu „okresów karencji”.

Poradnik jest dostępny na stronie UOKiK i ma na celu uświadamianie przedsiębiorców, że rynek pracy – tak samo jak każdy inny segment gospodarki – podlega zasadom uczciwej konkurencji.

O autorze