Kierowcy posiadający najstarsze prawa jazdy będą musieli wymienić dokumenty między 2028 a 2033 rokiem. Nie oznacza to jednak ponownego zdobywania uprawnień ani obowiązkowych badań lekarskich. Rząd pracuje nad rozwiązaniami, które mają pozwolić załatwić większość formalności przez internet. Zmienić mogą się również opłaty za wydanie nowego blankietu.
Sprawdź datę wydania prawa jazdy
O tym, czy kierowca będzie musiał wymienić dokument w ramach ogólnopolskiej operacji, decyduje przede wszystkim data jego wydania. Obowiązek obejmie prawa jazdy wydane do 18 stycznia 2013 roku, czyli przed wejściem w życie nowych zasad dotyczących okresów ważności dokumentów.
Warto zajrzeć na sam blankiet. Data wydania znajduje się w rubryce oznaczonej symbolem 4a. Jeżeli widnieje tam 18 stycznia 2013 roku lub wcześniejsza data, dokument podlega obowiązkowej wymianie.
Ustawa o kierujących pojazdami wyznacza pięcioletni okres na przeprowadzenie całej operacji. Rozpocznie się ona 19 stycznia 2028 roku i zakończy 18 stycznia 2033 roku. Konkretne terminy dla poszczególnych grup kierowców ma określić minister właściwy do spraw transportu w rozporządzeniu.
Skala przedsięwzięcia jest duża. W publikacjach branżowych i medialnych pojawia się szacunek około 15 mln dokumentów do wymiany. Gdyby rozłożyć taką liczbę równomiernie na pięć lat, urzędy musiałyby obsługiwać średnio około 3 mln spraw rocznie. To jeden z powodów, dla których administracja przygotowuje zmiany w sposobie obsługi kierowców.
Nie trzeba ponownie zdawać egzaminu
Obowiązkowa wymiana może budzić obawy osób, które od lat mają bezterminowe prawo jazdy. Najważniejsze jest jednak rozróżnienie dwóch rzeczy: ważności dokumentu oraz samych uprawnień do kierowania pojazdami.
Wymiana blankietu nie oznacza, że kierowca straci kategorię B albo będzie musiał ponownie zdawać egzamin. Nie ma również obowiązku wykonywania badań lekarskich wyłącznie z powodu wymiany bezterminowego dokumentu.
Nowe prawo jazdy będzie już jednak miało określony termin ważności. W przypadku kategorii AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i T maksymalny okres wynosi 15 lat. Krótszy termin może wynikać z ograniczeń zdrowotnych stwierdzonych w orzeczeniu lekarskim.
Inaczej wygląda sytuacja kategorii związanych z prowadzeniem pojazdów ciężarowych i autobusów. W ich przypadku obowiązują krótsze okresy ważności, powiązane z wymaganymi badaniami lekarskimi i psychologicznymi.
Wniosek będzie można złożyć przez internet
Dużym ułatwieniem ma być cyfryzacja procedur. Ministerstwo Cyfryzacji przygotowało projekt zmian w przepisach dotyczących między innymi Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców. Rząd przyjął go 15 września 2026 roku i skierował do Sejmu.
Projekt przewiduje rozwój usług elektronicznych, w tym możliwość składania wniosków o wydanie, wymianę i przedłużenie ważności prawa jazdy. Obsługa ma być dostępna między innymi za pośrednictwem aplikacji mObywatel.
Zgodnie z zapowiadanym harmonogramem nowe rozwiązania mają zacząć działać 29 listopada 2027 roku. Początkowo elektroniczna obsługa ma obejmować między innymi wymianę dokumentów i wydawanie wtórników po zgubieniu lub zniszczeniu prawa jazdy. Szczegółowy zakres usług będzie zależał od ostatecznego kształtu przepisów i wdrożenia systemu.
Kierowca ma mieć również możliwość wyboru sposobu odbioru gotowego dokumentu. Oprócz tradycyjnej wizyty w urzędzie projekt przewiduje dostarczenie prawa jazdy przesyłką rejestrowaną, do rąk własnych.
Nowe zdjęcie nie zawsze będzie potrzebne
Cyfryzacja ma ograniczyć także liczbę dokumentów, które trzeba samodzielnie dostarczać do urzędu. Jednym z rozwiązań jest możliwość wykorzystania zdjęcia i wzoru podpisu zapisanych już w państwowych rejestrach.
Projekt przewiduje wymianę danych między Centralną Ewidencją Kierowców a Rejestrem Dowodów Osobistych i Rejestrem Dokumentów Paszportowych. Dzięki temu urząd będzie mógł pobrać potrzebne informacje bez konieczności ponownego dostarczania ich przez wnioskodawcę.
fot. MotoGuru.pl
Nie oznacza to jednak, że każdy kierowca uniknie wizyty u fotografa. Jeżeli w rejestrach nie będzie odpowiedniego zdjęcia albo fotografia nie będzie odpowiadała aktualnemu wyglądowi osoby, konieczne może okazać się wykonanie nowego.
Zmiany mają dotyczyć również orzeczeń lekarskich i psychologicznych. Informacje o nich będą przekazywane elektronicznie do Centralnej Ewidencji Kierowców. Urząd będzie mógł sprawdzić wymagane dane w systemie, zamiast oczekiwać na papierowe zaświadczenie od kierowcy.
Stare prawo jazdy trzeba będzie unieważnić
Osoby, które zdecydują się na dostarczenie nowego dokumentu pocztą, będą musiały wykonać jeszcze jedną czynność. Projekt przewiduje, że po otrzymaniu przesyłki kierowca samodzielnie unieważni dotychczasowe prawo jazdy, odcinając jego lewy górny róg.
Następnie potwierdzi elektronicznie odbiór nowego blankietu i złoży oświadczenie o unieważnieniu poprzedniego dokumentu.
Przy odbiorze osobistym procedura będzie prostsza. Dotychczasowe prawo jazdy unieważni pracownik urzędu.
Wysyłka nie będzie jednak bezpłatna. Koszt przesyłki rejestrowanej z doręczeniem do rąk własnych ma ponosić odbiorca. Oznacza to dodatkowy wydatek poza opłatą za wydanie nowego dokumentu.
Ile będzie kosztować wymiana?
Obecnie opłata za wydanie prawa jazdy wynosi 100 zł. Ministerstwo Infrastruktury zaproponowało jednak jej podwyższenie do 115,50 zł. W przypadku międzynarodowego prawa jazdy proponowana stawka ma wzrosnąć z 35 do 40,50 zł.
Resort uzasadnia zmianę wzrostem kosztów wytwarzania dokumentów oraz inflacją. Proponowana waloryzacja wynosi około 15,4 proc. Nie należy jednak traktować tych kwot jako ostatecznych. Do czasu wejścia w życie odpowiednich przepisów obowiązuje dotychczasowa stawka.
Nie ma również powszechnego zwolnienia z opłaty dla osób posiadających bezterminowe prawa jazdy. W przeszłości pojawiały się postulaty bezpłatnej wymiany, ale nie oznacza to, że kierowcy otrzymają nowe dokumenty bez ponoszenia kosztów.
Warto też pamiętać, że kwota 115,50 zł nie musi obowiązywać przez cały okres wymiany. Kierowcy będą składać wnioski w latach 2028–2033, dlatego ostateczny koszt zależeć będzie od przepisów obowiązujących w chwili załatwiania sprawy.
Kto nie powinien czekać do 2028 roku?
Obowiązkowa wymiana bezterminowych praw jazdy nie oznacza, że każdy kierowca może odłożyć wszystkie formalności do rozpoczęcia pięcioletniego okresu. Nowy dokument może być potrzebny wcześniej, jeżeli wystąpią inne okoliczności.
Dotyczy to między innymi sytuacji, w których:
- upływa termin ważności prawa jazdy lub jednej z posiadanych kategorii;
- zmieniają się dane osobowe, na przykład nazwisko;
- dokument zostaje zgubiony, skradziony lub zniszczony;
- kierowca chce wcześniej wymienić bezterminowe prawo jazdy na nowy blankiet.
Sama zmiana adresu zamieszkania nie wymaga wymiany współczesnego prawa jazdy, ponieważ adres nie jest już umieszczany na nowych dokumentach.
Wymiana nie oznacza nowych badań dla seniorów
Wiek kierowcy sam w sobie nie powoduje obowiązku przechodzenia dodatkowych badań lekarskich przy wymianie bezterminowego prawa jazdy. Nie należy więc utożsamiać planowanej operacji z wprowadzeniem powszechnych badań dla osób starszych.
Nadal obowiązują natomiast ograniczenia wynikające ze stanu zdrowia oraz przepisy dotyczące poszczególnych kategorii. Jeżeli kierowca ma uprawnienia ograniczone terminem wynikającym z orzeczenia lekarskiego, musi przestrzegać tego terminu niezależnie od ogólnej wymiany dokumentów.
Dla większości posiadaczy bezterminowych praw jazdy najważniejsze będą zatem trzy kwestie: sprawdzenie daty wydania blankietu, pilnowanie terminu wyznaczonego dla swojej grupy oraz przygotowanie się na opłatę za nowy dokument. Jeśli projektowane e-usługi zostaną wdrożone zgodnie z planem, sama procedura może być znacznie mniej uciążliwa niż dotychczas.
