Orlen złożył zawiadomienie do prokuratury dotyczące realizacji projektu Olefiny III. Jak przekazał minister aktywów państwowych – Wojciech Balczun – sprawa dotyczy m.in. zapisanych w umowie kar w wysokości około 1,2 mld dolarów, choć ówczesne władze koncernu miały wiedzieć, że inwestycja nie zostanie ukończona w terminie.
Sprawa skierowana do prokuratury
Informację o zawiadomieniu przekazał Wojciech Balczun. Według ministra decyzję w tej sprawie podjął zarząd Orlenu, a przedmiotem zawiadomienia są działania związane z realizacją Olefin III w okresie, gdy koncernem kierował Daniel Obajtek.
Balczun stwierdził, że ówczesne władze spółki miały zdawać sobie sprawę z ryzyka niedotrzymania terminu, mimo czego w kontrakcie znalazły się kary umowne sięgające 1,2 mld dolarów (ok. 4,56 mld zł). Odpowiedzialność za te decyzje minister przypisuje ówczesnemu zarządowi Orlenu oraz Danielowi Obajtkowi.
Wojciech Balczun powiedział:
Tutaj już pan Obajtek nie może się schować za swoimi członkami zarządu, którzy podpisywali kontrakty, a on mówi, że on o tym nic nie wiedział.
Olefiny III miały kosztować 8,3 mld zł
Projekt Olefiny III rozpoczęto w 2021 roku. Według danych przedstawionych później przez Orlen pierwotny koszt inwestycji szacowano na 8,3 mld zł, natomiast w 2023 roku ówczesny zarząd zwiększył zakładane nakłady do 25 mld zł. Jednocześnie, jak informował koncern, ograniczono zakres projektu o część zaawansowanych produktów chemicznych.
Orlen oceniał, że po uwzględnieniu infrastruktury koniecznej do działania instalacji rzeczywisty koszt przedsięwzięcia mógł sięgnąć nawet 51 mld zł. W wyliczeniu tym uwzględniono między innymi infrastrukturę magazynową, wodną i energetyczną oraz inne instalacje niezbędne do funkcjonowania kompleksu.
W grudniu 2024 roku koncern zdecydował o zatrzymaniu Olefin III w dotychczasowym kształcie. Orlen argumentował wówczas, że dalsze prowadzenie inwestycji na wcześniejszych zasadach byłoby nieopłacalne, a zmiana planu miała ograniczyć potencjalne straty spółki o około 15 mld zł.
Nowa Chemia
Powstała już infrastruktura nie została porzucona. Orlen zdecydował, że wykorzysta ją w ramach projektu Nowa Chemia, który ma przejąć funkcje obecnie działających Olefin II i zwiększyć możliwości produkcyjne zakładu w Płocku.
W kwietniu 2026 roku rada nadzorcza Orlenu zaakceptowała budżet Nowej Chemii w wysokości 35,8 mld zł, z czego 4,6 mld zł stanowią koszty finansowania. Budowa instalacji o docelowej zdolności produkcyjnej 740 tys. ton etylenu rocznie ma zakończyć się w 2029 roku, a pełne uruchomienie przewidziano na 2030 rok.
Zmiana projektu nie oznaczała również końca obciążeń finansowych związanych z wcześniejszym przedsięwzięciem. Orlen dokonywał kolejnych odpisów aktualizujących wartość aktywów związanych najpierw z Olefinami III, a następnie z Nową Chemią. Według danych spółki na koniec września 2025 roku ich łączna wartość od 2023 roku wyniosła 16,8 mld zł.
Zawiadomienie nie przesądza o odpowiedzialności
Złożenie zawiadomienia do prokuratury oznacza przekazanie organom ścigania informacji, które zdaniem zawiadamiającego wymagają zbadania. Samo zawiadomienie nie przesądza o popełnieniu przestępstwa ani odpowiedzialności konkretnych osób. Ocena materiału i ewentualne dalsze kroki należą do prokuratury.
Spór w sprawie Olefin III dotyczy więc nie tylko skali wielomiliardowej inwestycji, lecz procesu podejmowania decyzji dotyczących kontraktów, harmonogramu i ryzyka finansowego. Obecny zarząd Orlenu kontynuuje przedsięwzięcie w zmienionej formule jako Nową Chemię, podczas gdy decyzje związane z wcześniejszym etapem projektu mają zostać ocenione przez organy ścigania.
