Minister energii Miłosz Motyka uważa, że Orlen powinien obniżyć marże na paliwa, jeśli pozwala na to sytuacja rynkowa. Jednocześnie zastrzega, że rząd nie zamierza administracyjnie sterować marżami, a obniżenie cen na stacjach chce powiązać m.in. z opodatkowaniem nadzwyczajnych zysków koncernów paliwowych.
Minister o marżach Orlenu
Podczas rozmowy w Radiu Zet Miłosz Motyka został zapytany wprost, czy Orlen powinien zmniejszyć marże na sprzedawanych paliwach. Minister odpowiedział, że jeżeli jest to możliwe, koncern powinien zdecydować się na taki krok. Jednocześnie zaznaczył, że rząd nie chce ręcznie sterować marżami rafineryjnymi.
Motyka odwołał się przy tym do sytuacji z 2023 r. i polityki prowadzonej wówczas przez Orlen kierowany przez Daniela Obajtka. Zdaniem ministra jej skutkiem były jesienne problemy z dostępnością paliwa na części stacji. Jest to ocena przedstawiciela rządu dotycząca wydarzeń z tamtego okresu, a nie zapowiedź bezpośredniej ingerencji w obecną politykę cenową koncernu.
Spór o sposób obniżenia cen
Wypowiedź ministra pojawia się w trakcie sporu między rządem a prezydentem Karolem Nawrockim o sposób finansowania kolejnych obniżek cen paliw. Rząd ponownie skierował do prezydenta ustawę wprowadzającą podatek od nadzwyczajnych zysków koncernów paliwowych. Senat przyjął ją 24 września bez poprawek, stosunkiem głosów 59 do 31.
To druga próba wprowadzenia takiego rozwiązania. Pierwszą ustawę prezydent skierował w lipcu do Trybunału Konstytucyjnego w trybie kontroli prewencyjnej. Kancelaria Prezydenta wskazywała wówczas na zastrzeżenia związane z zasadą niedziałania prawa wstecz.
Obecna wersja ustawy przewiduje naliczanie podatku od marca 2026 r. do marca 2027 r. Rząd zakłada uzyskanie z niego około 4 mld zł, które mają posłużyć do finansowania kolejnej odsłony programu „Ceny Paliwa Niżej”.
Tusk ponownie apeluje do prezydenta
Premier Donald Tusk 28 września ponownie zaapelował do Karola Nawrockiego o podpisanie ustawy. Według stanowiska rządu pieniądze z podatku od nadzwyczajnych zysków pozwoliłyby sfinansować działania prowadzące do obniżenia cen na stacjach.
Prezydent przedstawia inną ocenę proponowanych rozwiązań. Karol Nawrocki określa rządowy projekt jako niekonstytucyjny i wskazuje na własną propozycję dotyczącą cen paliw. Spór dotyczy więc nie samego celu w postaci niższych cen, lecz przede wszystkim mechanizmu, który miałby do nich doprowadzić.
Obniżki już kosztowały miliardy
Motyka wskazał również na skalę dotychczasowych wydatków publicznych związanych z działaniami na rzecz obniżenia cen paliw. Według ministra kosztowały one budżet państwa ponad 5 mld zł, natomiast kolejna interwencja wymagałaby następnych 4–5 mld zł.
Rząd wiąże możliwość sfinansowania kolejnego programu z podatkiem od nadzwyczajnych zysków sektora paliwowego. Z kolei wypowiedź Motyki dotycząca marż Orlenu pokazuje, że minister widzi również możliwość ruchu po stronie samego koncernu, o ile pozwalają na to warunki rynkowe. Nie oznacza to jednak deklaracji administracyjnego ustalenia poziomu marż przez rząd.
Komentarz Rafała Ziemkiewicza
Rafał Ziemkiewicz przedstawia sprawę inaczej niż rząd. Jego zdaniem władza dysponuje prostszymi narzędziami pozwalającymi wpływać na ceny paliw i zamiast tworzyć mechanizm dodatkowego opodatkowania koncernów powinna przede wszystkim obniżyć obciążenia fiskalne oraz marżę Orlenu. Publicysta przypomina przy tym wcześniejsze słowa Donalda Tuska, który jako lider opozycji przekonywał, że obniżenie akcyzy i marży Orlenu mogłoby szybko przełożyć się na ceny na stacjach.
Ziemkiewicz krytykuje również sam pomysł podatku od nadzwyczajnych zysków. Spekuluje, że prywatne koncerny mogłyby próbować przerzucić jego koszt na ceny paliw, a następnie kwestionować daninę na drodze prawnej, jeśli zostałaby nałożona z mocą wsteczną. W jego ocenie mogłoby to oznaczać, że ustawa nie przyniosłaby oczekiwanego spadku cen, a w dalszej perspektywie naraziłaby państwo na spory i koszty.
Są to jednak przewidywania i oceny Ziemkiewicza dotyczące możliwych skutków regulacji, a nie przesądzone konsekwencje jej wejścia w życie.
