Wielu kierowców odruchowo zmienia pas, gdy obok samochody zaczynają poruszać się szybciej. Matematycy przekonują jednak, że taka strategia zwykle nie skraca czasu podróży, a przy większej liczbie podobnych manewrów może nawet pogłębiać korki.

Korek może powstać bez wypadku i zwężenia

Zatory drogowe kojarzą się najczęściej z kolizją, robotami drogowymi albo zamknięciem jednego z pasów. W praktyce do spowolnienia ruchu nie zawsze potrzebna jest jednak fizyczna przeszkoda.

Jak wyjaśnia Randa Herzallah, matematyczka z University of Warwick, korek może być skutkiem wielu niewielkich różnic w zachowaniu kierowców. Nieco mocniejsze hamowanie jednej osoby i opóźniona reakcja kolejnej rozchodzą się wstecz, tworząc spowalniającą falę.

Zmiana pasa wywołuje kolejne reakcje kierowców

Wjechanie między dwa samochody zmusza kierowcę z tyłu do zwiększenia odstępu, a często także do hamowania. Następne osoby reagują podobnie, przez co pojedynczy manewr może zaburzyć płynność ruchu na dłuższym odcinku. Problem narasta, gdy wielu kierowców zaczyna szukać pozornie szybszego pasa. Indywidualna próba zyskania kilku pozycji może wtedy pogorszyć sytuację całej grupy.

Matematyczka podsumowała ten mechanizm następująco:

To, co wydaje się rozsądną decyzją z punktu widzenia jednego kierowcy, może ostatecznie pogorszyć warunki dla wszystkich pozostałych.

Trzy zasady pomagające ograniczyć zatory

Według Herzallah matematyczny opis ruchu drogowego prowadzi do trzech prostych zaleceń. Nie gwarantują one zniknięcia korka, ale ograniczają gwałtowne reakcje, które podtrzymują falę hamowania:

• Zachowuj bezpieczny i możliwie równy odstęp od poprzedzającego samochodu.
• Przyspieszaj oraz hamuj płynnie, bez nagłych zmian prędkości.
• Nie zmieniaj pasa tylko dlatego, że przez chwilę porusza się szybciej.

Szybszy pas zwykle jest tylko chwilowym złudzeniem

W korku poszczególne pasy ruszają i zatrzymują się naprzemiennie. Kierowca szczególnie dobrze zauważa momenty, w których samochody obok go wyprzedzają, ale słabiej zapamiętuje sytuacje odwrotne.

Zmiana pasa może więc dawać poczucie działania, choć rzeczywista oszczędność czasu bywa znikoma. Znacznie skuteczniejsze dla płynności ruchu jest przewidywalne tempo jazdy i ograniczenie zbędnych manewrów.