Strefa Czystego Transportu w Katowicach zacznie obowiązywać od czerwca 2026 roku i obejmie niewielki obszar w centrum miasta. Do strefy bez ograniczeń mają wjeżdżać samochody elektryczne oraz hybrydy plug-in, ale projekt przewiduje też istotne wyjątki dla mieszkańców Katowic i Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii.

Mieszkańcy miasta i GZM nie mają ponosić dodatkowych kosztów ani załatwiać formalności tylko po to, by dalej korzystać ze starszych samochodów. Katowicki magistrat deklaruje również brak zezwoleń, naklejek i opłat, a kontrole mają opierać się na danych z Centralnej Ewidencji Pojazdów.

Kto wjedzie do strefy w Katowicach?

Zasadą podstawową pozostaje dopuszczenie do SCT aut elektrycznych i hybryd plug-in. Jednocześnie projekt nie zamyka od razu drogi wszystkim kierowcom samochodów spalinowych, bo dla części użytkowników przewidziano wyjątki i okres przejściowy. Dla mieszkańców Katowic oraz GZM kluczowe jest to, że nie będą musieli składać wniosków, płacić dodatkowych należności ani wymieniać auta tylko z powodu wejścia w życie strefy. Sytuacja zmieni się jednak przy wymianie samochodu po uruchomieniu SCT, a także w przypadku kierowców spoza Katowic i GZM.

Jakie normy mają obowiązywać

W pierwszym etapie, od 29 czerwca 2026 roku do końca 2033 roku, wjazd do strefy będzie możliwy dla aut benzynowych spełniających co najmniej normę Euro 3 lub wyprodukowanych od 2000 roku. W przypadku diesli wymagane będzie co najmniej Euro 5 lub rocznik od 2009 roku. Od 1 stycznia 2034 roku kryteria zostaną zaostrzone. Dla samochodów benzynowych przewidziano minimum Euro 4 lub rocznik od 2005 roku, a dla diesli minimum Euro 6 lub rocznik od 2014 roku.

• benzyna do końca 2033 roku: minimum Euro 3 lub rocznik od 2000 roku
• diesel do końca 2033 roku: minimum Euro 5 lub rocznik od 2009 roku
• benzyna od 2034 roku: minimum Euro 4 lub rocznik od 2005 roku
• diesel od 2034 roku: minimum Euro 6 lub rocznik od 2014 roku

Te zasady mają dotyczyć zarówno nowych samochodów kupowanych przez mieszkańców Katowic i GZM po ustanowieniu strefy, jak i kierowców przyjezdnych. W praktyce to właśnie tutaj kryje się najważniejsza różnica między codziennym użytkowaniem obecnego auta a zakupem kolejnego pojazdu już po starcie SCT.

Jakie pojazdy będą wyłączone?

Projekt zakłada także grupę pojazdów wyłączonych z ograniczeń. Na tej liście znalazły się motocykle, pojazdy specjalne, autobusy komunikacji publicznej, samochody zabytkowe i historyczne oraz pojazdy uczestniczące w wydarzeniach drogowych. To ważny element całego rozwiązania, bo ogranicza ryzyko objęcia restrykcjami pojazdów pełniących szczególne funkcje albo używanych okazjonalnie. Miasto wyraźnie próbuje uniknąć sytuacji, w której strefa zaczęłaby działać jak administracyjny walec.

Mandaty nie od razu, najpierw monitoring

W początkowym okresie działania strefy nie przewidziano mandatów dla kierowców. System monitoringu ma służyć przede wszystkim do zbierania danych i oceny skuteczności SCT. To oznacza, że pierwsza faza ma mieć bardziej charakter adaptacyjny niż represyjny. Jednocześnie sposób przedstawienia projektu sugeruje, że kary mogą pojawić się później, choć nie od samego początku obowiązywania strefy.

Kiedy ruszą konsultacje i od kiedy SCT zacznie działać?

Przed uruchomieniem strefy odbędą się konsultacje społeczne zaplanowane na okres od 16 marca do 7 kwietnia. Władze Katowic deklarują, że chcą wdrożyć SCT płynnie, tak aby mieszkańcy mieli czas na dostosowanie się do nowych zasad. Sam start przepisów zaplanowano na czerwiec 2026 roku. To wpisuje Katowice w szerszy trend tworzenia stref ograniczających ruch najbardziej emisyjnych pojazdów w centrach miast.

Gdzie dokładnie będzie obowiązywać strefa?

SCT ma objąć niewielki obszar w centralnej części Katowic, czyli tam, gdzie natężenie ruchu i zanieczyszczenie powietrza są największe. Miasto podkreśla, że ulice sąsiednie mają pozostać poza regulacjami, a same ulice i skrzyżowania stanowiące granice strefy nie wejdą w jej skład. W granicach SCT znajdą się ulice ks. Piotra Skargi na odcinku od Słowackiego do Korfantego, Stanisława Moniuszki, prof. Waleriana Pańki, Jerzego Dudy-Gracza, Warszawska, Francuska, Mariacka Tylna i Dworcowa. To mały fragment śródmieścia, więc wpływ zmian będzie mocno zależał od tego, jak często kierowcy rzeczywiście poruszają się właśnie po tym rejonie.

O autorze