Wielu kierowców uważa, że w samochodzie można przewozić maksymalnie 60 litrów paliwa w kanistrach. Tymczasem przepisy ADR dopuszczają w określonych sytuacjach nawet 240 litrów benzyny lub oleju napędowego. Kluczowe znaczenie ma jednak przeznaczenie paliwa, a przy przekraczaniu granicy Unii Europejskiej dochodzą kolejne ograniczenia.
Skąd limit 240 litrów?
Podstawą regulacji jest umowa ADR, określająca zasady drogowego przewozu towarów niebezpiecznych. Jej punkt 1.1.3.1 lit. a przewiduje wyłączenie dla osób prywatnych, które przewożą takie towary na własny użytek, do gospodarstwa domowego albo w związku z działalnością sportową lub rekreacyjną.
W przypadku ciekłych materiałów zapalnych, takich jak benzyna, maksymalna ilość wynosi 240 litrów na jednostkę transportową. Jednocześnie w pojedynczym pojemniku nie może znajdować się więcej niż 60 litrów paliwa. Warunkiem skorzystania z wyłączenia jest również odpowiednie zabezpieczenie opakowań przed uwolnieniem zawartości podczas normalnego przewozu.
W praktyce kierowca może zatem zabrać cztery kanistry po 60 litrów, ale równie dobrze dwanaście po 20 litrów. Ograniczenie dotyczy całej jednostki transportowej, a więc również zestawu składającego się z samochodu i przyczepy. Dozwolonej ilości nie zwiększa ani liczba pasażerów, ani dołączenie przyczepy.
Nie każdy skorzysta z wyjątku
Limit 240 litrów nie jest ogólnym uprawnieniem przysługującym każdemu kierowcy. Decydujący jest prywatny charakter przewozu oraz przeznaczenie paliwa. Wyłączenie nie obejmuje automatycznie transportu wykonywanego w ramach działalności gospodarczej czy przewozu benzyny przeznaczonej do dalszej sprzedaży.
Przykładowo osoba prywatna przewożąca paliwo na potrzeby własnego gospodarstwa domowego może korzystać z innych zasad niż przedsiębiorca dostarczający je klientowi. W tym drugim przypadku konieczne może być spełnienie dodatkowych wymagań dotyczących opakowań, oznakowania i organizacji transportu.
Drugi limit: 60 litrów
W przepisach ADR znajduje się jeszcze jedno wyłączenie, które bywa mylone z zasadami prywatnego przewozu paliwa. Punkt 1.1.3.3 lit. a dotyczy paliwa znajdującego się w zbiornikach pojazdu oraz w przenośnych pojemnikach, jeśli ma ono służyć do napędu tego pojazdu lub zasilania jego wyposażenia wykorzystywanego podczas przewozu.
W takim przypadku ilość paliwa w przenośnych zbiornikach nie może przekroczyć 60 litrów na jednostkę transportową. To odrębna podstawa prawna, dotycząca innej sytuacji niż przewóz towarów niebezpiecznych przez osoby prywatne na własny użytek.
Stąd biorą się dwie różne wartości pojawiające się w poradnikach dla kierowców. Nie oznaczają one sprzeczności w przepisach. Limit 240 litrów odnosi się do określonego rodzaju prywatnego transportu, natomiast 60 litrów w przenośnych pojemnikach wynika z wyłączenia dotyczącego paliwa wykorzystywanego do napędu pojazdu lub pracy jego wyposażenia.
Jaki kanister jest dozwolony?
Przepisy nie ograniczają się do samej ilości przewożonej benzyny. Znaczenie ma także rodzaj opakowania. Przy prywatnym przewozie objętym wyłączeniem ADR wymaga stosowania opakowań przeznaczonych do sprzedaży detalicznej i odpowiedniego zabezpieczenia ich zawartości.
Nie oznacza to jednak, że każdy kanister osoby prywatnej musi mieć oznaczenie UN, stosowane w systemie przewozu towarów niebezpiecznych. Wspomniane wyłączenie nie nakłada wprost takiego obowiązku na wszystkie pojemniki wykorzystywane przez osoby prywatne.
Kanister powinien być przeznaczony do danego rodzaju paliwa, szczelny, nieuszkodzony i wyposażony w odpowiednie zamknięcie. Przypadkowe plastikowe butelki, opakowania po napojach czy pojemniki nieodporne na działanie benzyny nie są właściwym rozwiązaniem. Nawet niewielki wyciek lub przedostawanie się oparów do wnętrza samochodu może stworzyć poważne zagrożenie.
Na granicy tylko 10 litrów?
Jeszcze inne zasady dotyczą przywozu paliwa do Polski z państw spoza Unii Europejskiej, na przykład z Ukrainy. W tym przypadku należy odróżnić przepisy dotyczące transportu towarów niebezpiecznych od regulacji celnych i podatkowych.
Zgodnie z zasadami wskazywanymi przez Krajową Administrację Skarbową zwolnienie z cła, VAT i akcyzy obejmuje paliwo znajdujące się w standardowym zbiorniku pojazdu oraz maksymalnie 10 litrów paliwa w przenośnym kanistrze na pojazd.
Nie jest to zatem kolejny ogólny limit ADR, lecz granica zwolnienia celno-podatkowego. Fakt, że określona ilość benzyny może być przewożona zgodnie z przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa transportu, nie oznacza automatycznie możliwości przywiezienia jej przez zewnętrzną granicę UE bez dodatkowych formalności lub opłat.
Bezpieczeństwo podczas przewozu
Nawet legalnie przewożone paliwo wymaga zachowania ostrożności. Kanister należy ustawić stabilnie i zabezpieczyć przed przemieszczaniem się podczas hamowania, przyspieszania oraz pokonywania zakrętów. Najlepszym miejscem jest odpowiednio przygotowana przestrzeń bagażowa, z dala od źródeł ciepła i elementów mogących uszkodzić pojemnik.
Trzeba również ograniczyć ryzyko przedostawania się oparów do kabiny pasażerskiej. Nie należy pozostawiać kanistrów w nagrzanym samochodzie przez dłuższy czas, szczególnie latem. Wysoka temperatura zwiększa ciśnienie par paliwa w zamkniętym pojemniku, a nieszczelności mogą prowadzić do powstania łatwopalnej atmosfery.
Najważniejsze jest więc prawidłowe rozpoznanie celu przewozu. Przepisy przewidują zarówno limit 240 litrów, jak i 60 litrów, ale wynikają one z różnych wyłączeń ADR. Z kolei 10 litrów w kanistrze to odrębna wartość związana ze zwolnieniem celno-podatkowym przy wjeździe do Unii Europejskiej z państwa trzeciego. Żadnej z tych liczb nie należy traktować jako uniwersalnego ograniczenia obowiązującego w każdej sytuacji.
