Awaria układu AdBlue może oznaczać rachunek za naprawę sięgający kilkunastu tysięcy złotych, a w skrajnych przypadkach nawet wycofanie sprawnego mechanicznie diesla z eksploatacji. Problem szczególnie dotyka kierowców w chłodniejszych regionach Europy, ponieważ płyn zamarza już przy -11°C. Teraz sprawą zajmuje się Parlament Europejski, a jednym z rozważanych rozwiązań jest dopuszczenie płynów odporniejszych na mróz.
Mróz ujawnia słabość AdBlue
Układy selektywnej redukcji katalitycznej (SCR) stosowane w nowoczesnych samochodach z silnikami Diesla pozwalają ograniczyć emisję szkodliwych tlenków azotu nawet o 90%. Do działania potrzebują jednak płynu AdBlue, czyli wodnego roztworu mocznika, który ma istotną wadę: zamarza w temperaturze około -11°C.
Producenci samochodów przewidują podgrzewanie zbiorników i przewodów układu SCR, aby umożliwić jego działanie podczas mrozów. Nie eliminuje to jednak wszystkich problemów. W trudnych warunkach zimowych dochodzi do usterek, których usunięcie potrafi kosztować więcej, niż właściciel starszego samochodu jest gotów na niego wydać.
Szwedzki magazyn motoryzacyjny Vi Bilägare opisywał przypadki napraw układów AdBlue kosztujących dziesiątki tysięcy koron. W jednym z przedstawionych przykładów rachunek wyniósł 42 tys. koron szwedzkich (około 16,8 tys. zł). Szczególnie trudna sytuacja dotyczy starszych diesli, w których kosztowne awarie nie są już objęte odpowiednią ochroną ubezpieczeniową.
Sprawne auto do kasacji
Problem nie ogranicza się do samego kosztu wymiany uszkodzonych elementów. Niesprawny układ SCR może uniemożliwić dalszą eksploatację samochodu, nawet jeśli jego silnik, skrzynia biegów i pozostałe podzespoły działają prawidłowo. W zależności od konstrukcji pojazdu awaria może skutkować ograniczeniem możliwości jazdy albo zablokowaniem ponownego uruchomienia silnika.
fot. Mercedes
Właściciel starszego diesla staje wówczas przed trudnym wyborem: zapłacić za kosztowną naprawę lub zrezygnować z samochodu. Niektórzy decydują się na elektroniczne wyłączenie układu AdBlue, ale taka ingerencja jest nielegalna i może zostać wykryta podczas badania technicznego.
Skala problemu skłoniła polityków z północnej Europy do podjęcia działań na szczeblu unijnym. Szczególnie aktywna jest fińska polityk Merja Kyllönen, związana z Sojuszem Lewicy, która uczestniczyła w przygotowaniu stanowiska komisji transportu Parlamentu Europejskiego.
Alternatywa jest prawnie możliwa
Najważniejszy wniosek z prac prowadzonych przez Kyllönen jest taki, że prawo unijne nie nakazuje stosowania wyłącznie AdBlue. Możliwe byłoby więc dopuszczenie innych płynów, o ile spełniałyby wymagania techniczne i środowiskowe. Jak wyjaśniła polityk w rozmowie z Vi Bilägare, taką możliwość potwierdziła również Komisja Europejska.
Nie oznacza to jednak, że kierowcy mogą samodzielnie zastępować AdBlue innymi substancjami. Układy SCR są projektowane pod kątem konkretnych właściwości roztworu, a zmiana płynu wymagałaby odpowiednich testów, homologacji i zgody producentów. Sama możliwość prawna nie oznacza automatycznej kompatybilności z obecnymi samochodami.
Producenci stawiają opór
Według Kyllönen prace nad zmianami utrudnia również lobbing branży motoryzacyjnej. Jednym z możliwych powodów sprzeciwu są interesy ekonomiczne związane z obecnym systemem AdBlue. Nie ma jednak dowodów, że to jedyna lub główna przyczyna oporu. Znaczenie mają także koszty zmian technologicznych, odpowiedzialność gwarancyjna i utrzymanie skuteczności oczyszczania spalin.
Fińska polityk zwraca uwagę, że część państw członkowskich traktuje problem jako marginalny, dotyczący przede wszystkim Finlandii. Tymczasem silne mrozy są normalnym elementem zimy w wielu krajach Europy Północnej, a samochody sprzedawane na tych rynkach powinny być przystosowane do całorocznej eksploatacji.
Sprawa trafiła do Brukseli
Problem AdBlue został włączony do prac nad unijnym pakietem regulacyjnym Automotive Omnibus. To ważny krok, ale nie oznacza jeszcze przyjęcia nowych przepisów.
fot. BMW
Według harmonogramu głosowanie w Parlamencie Europejskim zaplanowano na 2026 rok. Później mają odbyć się negocjacje z państwami członkowskimi i Komisją Europejską. Nie wiadomo jeszcze, jakie alternatywne płyny zostaną dopuszczone ani czy zmiany obejmą samochody już użytkowane.
Co to oznacza dla polskich kierowców?
Inicjatywa ma znaczenie również dla właścicieli diesli w Polsce. Zimowe temperatury regularnie spadają u nas poniżej temperatury krzepnięcia AdBlue, wynoszącej około −11°C. Problem może więc dotyczyć także samochodów eksploatowanych poza Skandynawią.
Ewentualne zmiany mogłyby ograniczyć ryzyko kosztownych awarii układów SCR, szczególnie w starszych dieslach. Warunkiem będzie jednak dopuszczenie nowych rozwiązań do konkretnych modeli i zachowanie wymaganej skuteczności ograniczania emisji tlenków azotu.
Na razie kierowcy powinni stosować wyłącznie płyny zgodne ze specyfikacją producenta samochodu. Do czasu zmiany przepisów i zatwierdzenia alternatywnych rozwiązań samodzielne eksperymentowanie z innymi substancjami może doprowadzić do uszkodzenia układu SCR.
