Sieć płatnych dróg w Polsce może powiększyć się o kolejne 880 km. Rząd planuje rozszerzenie systemu e-TOLL, co oznacza dodatkowe koszty dla przewoźników i części kierowców. Nie chodzi jednak o wprowadzenie powszechnych opłat dla wszystkich samochodów osobowych.
Rząd chce objąć opłatami kolejne drogi
Ministerstwo Infrastruktury przygotowuje kolejne rozszerzenie sieci dróg objętych elektronicznym poborem opłat. Według doniesień medialnych planowane zmiany mają dotyczyć około 880 km dodatkowych odcinków dróg krajowych, w tym autostrad i dróg ekspresowych.
Rozszerzenie ma dotyczyć systemu e-TOLL, wykorzystywanego do pobierania opłat od określonych kategorii pojazdów. Oznacza to, że kolejne fragmenty infrastruktury drogowej, po których obecnie można poruszać się bez takiej opłaty, mają zostać włączone do płatnej sieci.
Nie należy jednak utożsamiać tej zapowiedzi z wprowadzeniem opłat dla wszystkich użytkowników dróg. Obowiązek korzystania z e-TOLL nie obejmuje zwykłych samochodów osobowych o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony, o ile nie przekraczają tego limitu również jako zespół pojazdów, na przykład z przyczepą.
Kto będzie musiał zapłacić?
Elektroniczny system poboru opłat obejmuje przede wszystkim pojazdy ciężkie. Obowiązek uiszczania opłat dotyczy pojazdów samochodowych i zespołów pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, a także autobusów, niezależnie od ich dopuszczalnej masy całkowitej.
W praktyce zmiany odczują w pierwszej kolejności firmy transportowe, przewoźnicy autobusowi oraz przedsiębiorcy wykorzystujący cięższe pojazdy dostawcze. Większa liczba płatnych odcinków oznacza dodatkowe koszty przejazdów, nawet jeżeli stawki za kilometr pozostałyby bez zmian.
Pośrednio skutki mogą jednak odczuć wszyscy konsumenci. Firmy transportowe będą bowiem dążyć do przerzucenia wyższych kosztów na swoich klientów, co może przełożyć się na wzrost cen produktów w sklepach oraz biletów autobusowych.
Istotny jest również przypadek samochodów osobowych z przyczepami. Jeżeli dopuszczalna masa całkowita całego zestawu przekracza 3,5 tony, jego kierowca może podlegać obowiązkowi opłaty elektronicznej na drogach objętych systemem. Nie decyduje przy tym rzeczywista masa pojazdu w chwili przejazdu, lecz wartości wynikające z dokumentów.
880 km więcej
Planowane zmiany są kolejnym etapem powiększania sieci płatnych dróg w Polsce. W listopadzie 2024 roku system e-TOLL rozszerzono o około 1600 km, zwiększając łączną długość objętych nim tras do około 5220 km.
Dodanie kolejnych 880 km oznaczałoby, że sieć dróg objętych opłatą elektroniczną przekroczy 6 tys. km, zakładając utrzymanie dotychczasowego zakresu systemu. Dla branży transportowej ma to znaczenie nie tylko finansowe, ale również organizacyjne.
Przewoźnicy muszą bowiem uwzględniać opłaty przy kalkulowaniu kosztów poszczególnych tras i ustalaniu cen usług. Rozszerzenie sieci może wpłynąć także na opłacalność wybierania alternatywnych dróg, szczególnie w przypadku regularnych przewozów towarowych.
Jak działa system e-TOLL?
W przeciwieństwie do tradycyjnych bramek autostradowych e-TOLL umożliwia naliczanie opłat na podstawie danych lokalizacyjnych pojazdu. System wykorzystuje technologię pozycjonowania satelitarnego, dzięki której ustala przejazd po odcinkach objętych obowiązkiem opłaty.
Kierowcy i przewoźnicy mogą przekazywać dane lokalizacyjne za pomocą odpowiednich urządzeń pokładowych lub aplikacji mobilnej. Rozwiązanie pozwala na pobieranie należności bez konieczności zatrzymywania pojazdów na bramkach.
Wysokość opłaty zależy między innymi od kategorii pojazdu, jego parametrów związanych z emisją spalin oraz rodzaju drogi. Dlatego pokonanie takiego samego dystansu różnymi pojazdami nie musi oznaczać identycznego kosztu.
Większe koszty transportu
Choć bezpośrednio nowe opłaty mają dotyczyć przede wszystkim transportu ciężkiego i autobusowego, ich konsekwencje mogą być odczuwalne szerzej. Przejazdy płatnymi drogami stanowią jeden z elementów kosztów działalności firm przewozowych, obok paliwa, wynagrodzeń, serwisowania pojazdów czy ubezpieczeń.
Jeżeli większa część tras będzie objęta e-TOLL, przedsiębiorcy mogą próbować przenosić dodatkowe wydatki na odbiorców swoich usług. Nie oznacza to automatycznego wzrostu cen wszystkich towarów, ale zwiększa presję kosztową w transporcie drogowym.
Dla kierowców samochodów osobowych najważniejsza pozostaje natomiast różnica między opłatami elektronicznymi dla pojazdów ciężkich a opłatami za przejazd autostradami pobieranymi na innych zasadach. Samo rozszerzenie e-TOLL nie oznacza przywrócenia opłat dla zwykłych aut osobowych na państwowych odcinkach autostrad A2 i A4.
Na razie to plan, a nie obowiązująca opłata
Zapowiadane rozszerzenie sieci wymaga wprowadzenia odpowiednich zmian w przepisach określających drogi objęte elektronicznym poborem opłat. Dopiero ich ostateczny kształt pozwoli ustalić pełny wykaz nowych odcinków oraz termin rozpoczęcia poboru należności.
Dla przewoźników kluczowe będą szczegóły dotyczące konkretnych tras i daty wejścia zmian w życie. Już sama skala planowanego rozszerzenia pokazuje jednak, że system e-TOLL ma obejmować coraz większą część polskiej sieci dróg szybkiego ruchu.
