Na stacjach paliw od początku października zmieniły się zarówno maksymalne ceny detaliczne, jak i warunki zakupu w hurcie. Po miesiącu obowiązywania programu Ceny Paliwa Niżej benzyna 95 i 98 mają niższe limity cenowe, ale w przypadku oleju napędowego sytuacja wygląda inaczej. Porównaliśmy ceny przy dystrybutorach z hurtowym cennikiem Orlenu, aby sprawdzić, jak zmieniły się stawki od początku programu CPN.
Program Ceny Paliwa Niżej (CPN) w obecnej odsłonie zaczął obowiązywać 3 października 2026 r. Jednym z jego elementów jest maksymalna cena, po której można sprzedawać benzynę 95, benzynę 98 i olej napędowy na stacjach.
W tym samym czasie zmieniały się ceny hurtowe publikowane przez Orlen. Ich zestawienie z limitami CPN pokazuje, że w przypadku benzyn kierunek zmian był podobny. Diesel stanowi jednak ważny wyjątek. Żeby właściwie ocenić tę zależność, trzeba uwzględnić sposób obliczania maksymalnej ceny detalicznej.
Jak zmieniły się ceny od początku programu CPN?
Na początku października, w cenniku obowiązującym 2 października, Orlen wyceniał metr sześcienny benzyny Eurosuper 95 na 6218 zł, benzyny Super Plus 98 na 7019 zł, a Ekodiesla na 7280 zł. 3 listopada stawki wynosiły odpowiednio 5598, 6400 i 7157 zł za m³.
W poniższej tabeli zestawiamy te wartości z maksymalnymi cenami CPN obowiązującymi od 3 października i 4 listopada. Daty dobrano z uwzględnieniem ustawowego mechanizmu, który wykorzystuje ceny hurtowe z poprzedniego dnia roboczego.
| Paliwo | Orlen 2 października | Orlen 3 listopada | Zmiana hurtowa | CPN 3 października | CPN 4 listopada | Zmiana limitu |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Pb95 | 6218 zł/m³ | 5598 zł/m³ | −620 zł/m³ | 6,73 zł/l | 6,37 zł/l | −36 gr/l |
| Pb98 | 7019 zł/m³ | 6400 zł/m³ | −619 zł/m³ | 7,59 zł/l | 7,24 zł/l | −35 gr/l |
| ON | 7280 zł/m³ | 7157 zł/m³ | −123 zł/m³ | 7,88 zł/l | 8,05 zł/l | +17 gr/l |
W przypadku benzyny 95 hurtowa cena Orlenu spadła o 620 zł za m³, a benzyny 98 – o 619 zł za m³. Odpowiada to obniżkom o 62 i 61,9 gr na litrze w przeliczeniu na jednostkę objętości, przed VAT. Maksymalne ceny detaliczne CPN zmniejszyły się natomiast odpowiednio o 36 i 35 gr na litrze.
Inaczej wygląda olej napędowy. Cena Ekodiesla w cenniku Orlenu była 3 listopada o 123 zł za m³ niższa niż 2 października. Mimo to maksymalna cena ON w CPN wzrosła w tym okresie z 7,88 do 8,05 zł/l, czyli o 17 gr.
To ważny sygnał: sam kierunek zmian w cenniku Orlenu nie wystarcza do wyjaśnienia zmian limitów CPN. W ustawowym mechanizmie uwzględnia się ceny pięciu największych uczestników rynku, a nie wyłącznie jednego koncernu.
Trzeba również pamiętać, że cennik hurtowy Orlenu podaje ceny netto za metr sześcienny, w temperaturze referencyjnej 15°C. CPN określa natomiast maksymalną cenę detaliczną brutto za litr. Nie są to wartości, które można porównywać bez uwzględnienia różnic w podatkach i sposobie kalkulacji.
Jak Ministerstwo Energii oblicza maksymalną cenę paliwa?
Maksymalna cena detaliczna nie jest ustalana na podstawie samego cennika Orlenu. Zgodnie z przepisami podstawą kalkulacji jest średnia arytmetyczna cen hurtowych pięciu producentów lub handlowców mających największy udział w krajowym rynku danego paliwa.
fot. BMW
Do tej wartości doliczane są składniki określone w ustawie, w tym akcyza, opłata paliwowa oraz 30 gr na litrze przeznaczone na pokrycie kosztów operacyjnych. W kalkulacji uwzględnia się również VAT.
Orlen jest jednym z najważniejszych uczestników rynku, dlatego jego cennik jest istotnym punktem odniesienia. Nie można jednak zakładać, że zmiana ceny w tej jednej firmie automatycznie i w takiej samej skali przełoży się na maksymalną cenę detaliczną.
Po jakim czasie zmiany hurtowe trafiają do limitu CPN?
Ustawowy mechanizm wykorzystuje ceny hurtowe stosowane w poprzednim dniu roboczym. Dane przekazują Ministerstwu Energii najwięksi uczestnicy rynku, a resort ogłasza maksymalną cenę w obwieszczeniu. Nowy limit obowiązuje od dnia następującego po publikacji. W przypadku weekendów i dni wolnych stosuje się ostatnią ogłoszoną cenę do kolejnego dnia roboczego.
W praktyce oznacza to, że zmiana cen hurtowych może znaleźć odzwierciedlenie w limicie CPN z jednodniowym przesunięciem, z uwzględnieniem dni wolnych od pracy.
Przykładem jest 4 listopada. Maksymalne ceny wynoszące 6,37 zł/l dla Pb95, 7,24 zł/l dla Pb98 i 8,05 zł/l dla diesla zostały ogłoszone 3 listopada. Do kalkulacji wykorzystuje się dane hurtowe z poprzedniego dnia roboczego.
Warto przy tym zwrócić uwagę na kolejną zmianę. 4 listopada Orlen ponownie obniżył ceny hurtowe: Pb95 o 70 zł/m³, Pb98 o 129 zł/m³, a Ekodiesla o 80 zł/m³. Nie można jednak traktować tych obniżek jako podstawy limitu obowiązującego już tego samego dnia. Mogą zostać uwzględnione w kolejnej kalkulacji, jeśli znajdą odzwierciedlenie w danych przekazywanych przez uczestników rynku.
Czy Orlen wpływa na ceny na stacjach?
Odpowiedź zależy od tego, o jakich cenach mówimy. W przypadku maksymalnego limitu CPN związek z rynkiem hurtowym wynika bezpośrednio z przepisów. Ceny największych dostawców są składnikiem ustawowej kalkulacji, a więc zmiany w hurcie mogą wpływać na wysokość limitu.
Nie oznacza to jednak, że Orlen samodzielnie ustala ceny maksymalne. Do obliczeń wykorzystywana jest średnia cen pięciu największych uczestników rynku, a nie wyłącznie cennik tej spółki. Osobną kwestią są rzeczywiste ceny na stacjach. Limit CPN wyznacza górną granicę ceny sprzedaży, a nie obowiązkową cenę, którą każda stacja musi umieścić na pylonie. Sprzedawca może oferować paliwo taniej.
Na podstawie samych cen hurtowych Orlenu i limitów CPN nie da się więc ustalić, po ilu dniach zmiana w hurcie przekłada się na rzeczywistą cenę przy dystrybutorze. Do takiej analizy potrzebne byłyby porównywalne, codzienne dane o cenach detalicznych na stacjach.
