Pięciocylindrowe silniki Audi kończą 50 lat. Z tej okazji marka przygotowała w Ingolstadt specjalną wystawę poświęconą jednostkom, które napędzały zarówno rodzinne Audi 100, jak i rajdowe maszyny o mocy przekraczającej 500 KM.
Wystawa poświęcona 50 latom silników pięciocylindrowych Audi
Ekspozycja „1-2-4-5-3: 50 lat pięciocylindrowych silników Audi” zostanie otwarta 1 sierpnia 2026 roku w muzeum Audi museum mobile, działającym przy Audi Forum w Ingolstadt. Zwiedzający będą mogli ją oglądać do 28 lutego 2027 roku. Tytuł wystawy nawiązuje do charakterystycznej kolejności zapłonu cylindrów. To właśnie układ 1-2-4-5-3 odpowiada za brzmienie, które przez dekady stało się jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów sportowych modeli Audi.
Kurator wystawy Stefan Felber podkreśla, że jubileusz ma dla marki szczególne znaczenie:
Pięćdziesiąt lat silnika pięciocylindrowego to dla Audi wyjątkowa rocznica. Niewiele technologii budzi tak silne emocje i przez ostatnie pięć dekad równie mocno wpływało na wizerunek marki. Dlatego wielu fanów Audi i gości naszego muzeum pytało, czy uczcimy ten jubileusz specjalną wystawą. Z przyjemnością spełniliśmy to życzenie.
Na ekspozycję przygotowano siedem osobnych prezentacji silników oraz 14 pojazdów dokumentujących rozwój tej konstrukcji. Wśród nich znalazły się zarówno samochody produkcyjne, jak i wyczynowe oraz koncepcyjne.
- motocykl Megola,
- Audi 100 5E generacji C2,
- Audi 100 5D generacji C2,
- Audi 200 5T generacji C2,
- Audi 90 quattro,
- Audi 100 TDI generacji C3,
- Audi S2 Coupé,
- Avant RS2,
- Audi S6,
- Audi TT RS,
- Audi TT Motorsport,
- Audi RS Q3 concept,
- Audi RS 3,
- Audi GT50 concept.
fot. Audi
Pięć cylindrów zamiast sześciu. Tak narodził się silnik EA 828
Historia rozpoczęła się w sierpniu 1976 roku, gdy Audi zaprezentowało drugą generację modelu 100. Samochód miał być większy i bardziej prestiżowy od poprzednika, dlatego podczas prac rozwojowych rozważano zastosowanie rzędowego silnika pięciocylindrowego albo jednostki sześciocylindrowej.
Sześć cylindrów oznaczało jednak problemy z ilością miejsca oraz niekorzystnym rozkładem masy. Audi zdecydowało się więc na układ pięciocylindrowy, który był wówczas znany, ale bardzo rzadko stosowany w samochodach produkowanych na dużą skalę. Podstawą nowej jednostki został czterocylindrowy silnik EA 827, wprowadzony w Audi 80 w 1972 roku i wykorzystywany później w wielu samochodach koncernu Volkswagen. Na jego bazie opracowano pięciocylindrowy silnik benzynowy EA 828.
Z jednostki czterocylindrowej przejęto między innymi napędzany paskiem wałek rozrządu umieszczony w głowicy, rozstaw cylindrów wynoszący 88 mm oraz konstrukcję zaworów, świec zapłonowych i wtryskiwaczy. Dłuższy wał korbowy wymagał natomiast zastosowania większych łożysk głównych, a skok tłoka zwiększono do 86,4 mm.
Skąd bierze się charakterystyczne brzmienie pięciu cylindrów?
Nietypowy dźwięk silnika wynika zarówno z nieparzystej liczby cylindrów, jak i z kolejności zapłonu 1-2-4-5-3. Zapłon następuje naprzemiennie w cylindrach położonych obok siebie oraz oddalonych od siebie.
Odstęp pomiędzy kolejnymi zapłonami wynosi 144 stopnie obrotu wału korbowego. Takie ustawienie dobrano z myślą o możliwie równomiernej pracy, choć jednostka nadal zachowała charakterystyczny, lekko pulsujący rytm. Trudno pomylić go z jakimkolwiek klasycznym silnikiem cztero- lub sześciocylindrowym.
Pierwsza jednostka pięciocylindrowa Audi miała pojemność 2144 cm³. W Audi 100 5E rozwijała 136 KM, pozwalała rozpędzić samochód do 100 km/h w 9,5 sekundy i osiągnąć prędkość maksymalną 190 km/h.
fot. Audi
Diesel, turbodoładowanie i Audi quattro
Już w 1978 roku Audi zaprezentowało pierwszy pięciocylindrowy silnik Diesla. Wolnossąca jednostka o pojemności 2 litrów osiągała 70 KM. Rok później do oferty trafił pierwszy turbodoładowany silnik benzynowy z pięcioma cylindrami. Zastosowano go w Audi 200 5T, które rozwijało 170 KM. Ponieważ istotne zwiększenie pojemności było utrudnione, turbodoładowanie stało się sposobem na wyraźne podniesienie mocy.
Przełom nastąpił w marcu 1980 roku podczas salonu samochodowego w Genewie. Audi pokazało wtedy model quattro z turbodoładowanym silnikiem pięciocylindrowym o mocy 200 KM. Połączenie turbodoładowania, chłodnicy powietrza doładowującego i stałego napędu na wszystkie koła pozwoliło Audi odnieść serię sukcesów w rajdach. Marka zdobyła dwa tytuły mistrza świata producentów oraz dwa tytuły mistrzowskie w klasyfikacji kierowców.
Ponad 500 KM w rajdach i 720 KM na torach w USA
W późniejszych samochodach rajdowej Grupy B pięciocylindrowy silnik otrzymał głowicę z czterema zaworami na cylinder. W najmocniejszej wersji jednostka rozwijała ponad 500 KM. Jeszcze dalej poszli konstruktorzy Audi 90 IMSA GTO, przygotowanego do amerykańskich wyścigów samochodów turystycznych w 1989 roku. Pięciocylindrowy silnik osiągał tam 720 KM.
Audi rozwijało tę konstrukcję również w samochodach drogowych. W zaprezentowanym w 1994 roku modelu Avant RS2 silnik o pojemności 2,2 litra generował 315 KM. Według Audi RS2 był wówczas najmocniejszym seryjnie produkowanym kombi na świecie. Samochód zapoczątkował jednocześnie linię sportowych modeli RS, która pozostaje jednym z filarów oferty marki.
Pięć cylindrów zniknęło z Audi na ponad dekadę
W połowie lat 90. silniki pięciocylindrowe zaczęły ustępować miejsca nowym jednostkom V6. Proces przyspieszył po wprowadzeniu Audi A4 generacji B5 w 1994 roku. Ostatnie silniki z pierwotnej rodziny wycofano w 1997 roku. Były to diesel 2.5 TDI stosowany w Audi A6 oraz turbodoładowana jednostka 2.2 20V napędzająca Audi S6. Ten ostatni model również znalazł się na jubileuszowej wystawie.
Na powrót pięciocylindrowego brzmienia trzeba było czekać do 2009 roku. Wtedy quattro GmbH zaprezentowało Audi TT RS z poprzecznie ustawionym silnikiem 2.5 TFSI. Jednostkę opracowano na bazie konstrukcji EA 855. Otrzymała wzmocniony blok i w pierwszej wersji rozwijała 340 KM.
fot. Audi
Silnik 2.5 TFSI przywrócił pięciu cylindrom kultowy status
W kolejnych latach pięciocylindrowy silnik wracał w różnych odmianach sportowych modeli Audi RS. Od 2016 roku za rozwój takich samochodów odpowiada Audi Sport GmbH. Jednostka 2.5 TFSI ponownie zbudowała wokół pięciu cylindrów dużą grupę entuzjastów. Silnik zdobywał również tytuł „Engine of the Year” przez dziewięć kolejnych lat.
Historia tej konstrukcji pokazuje, że silnik nie musi mieć parzystej liczby cylindrów, aby wejść do motoryzacyjnego kanonu. W przypadku Audi wystarczyło pięć cylindrów, turbina i kolejność 1-2-4-5-3.
Aplikacja Audi Tradition uzupełni zwiedzanie wystawy
Zwiedzający mogą skorzystać z bezpłatnej aplikacji Audi Tradition dostępnej na smartfony z systemami iOS i Android. Udostępnia ona dodatkowe informacje o pojazdach, nagrania dla wybranych modeli oraz panoramiczne widoki 360 stopni. Aplikacja obejmuje zarówno wystawę czasową, jak i stałą ekspozycję muzeum. Zapewnia również dostęp do strony Audi Tradition, sklepu z akcesoriami, literaturą i częściami do klasycznych modeli oraz kanałów marki w mediach społecznościowych.
Dziewięć zwycięstw z rzędu, ale przy ograniczonej konkurencji
Silnik 2.5 TFSI przez dziewięć kolejnych lat zwyciężał w swojej klasie w plebiscycie International Engine of the Year. Nie była to jednak kategoria przeznaczona wyłącznie dla jednostek pięciocylindrowych, lecz dla silników o pojemności od 2,0 do 2,5 litra. Seria nagród pozostaje znaczącym osiągnięciem, choć trzeba pamiętać, że bezpośrednia konkurencja dla tak nietypowej, wysokoprężnej konstrukcji była stosunkowo niewielka.
