Ma zaledwie 8,5 km długości, ale jej budowa wymagała przebicia dwóch górskich masywów i wzniesienia estakad sięgających wysokości 10-piętrowego budynku. Obejście Węgierskiej Górki na drodze ekspresowej S1 obchodzi pierwszą rocznicę otwarcia. GDDKiA ujawniła, że z trasy skorzystało już ponad 4 miliony kierowców.
Miliony pojazdów na S1
24 października 2025 roku kierowcy otrzymali do dyspozycji jeden z najbardziej skomplikowanych technicznie odcinków dróg ekspresowych w Polsce. Trasa Przybędza – Milówka pozwoliła ominąć Węgierską Górkę i zapewniła ciągłe połączenie drogą ekspresową między Bielskiem-Białą a granicą ze Słowacją w Zwardoniu.
Po dwunastu miesiącach Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad podsumowała wykorzystanie inwestycji. Według danych przekazanych 23 października 2026 roku z nowego odcinka skorzystało ponad 4 mln kierowców. Z kolei Generalny Pomiar Ruchu 2025 wskazuje, że każdego dnia Węgierską Górkę omija średnio prawie 10,5 tys. pojazdów.
Znaczenie inwestycji wykracza poza skrócenie czasu przejazdu. Wcześniej ruch tranzytowy odbywał się przez lokalny układ drogowy, obciążając pobliskie miejscowości. Przeniesienie znacznej części samochodów na S1 oznacza mniejszy hałas, ograniczenie emisji spalin i drgań oraz poprawę warunków życia mieszkańców przy dawnej trasie DK1.
Droga pełna konstrukcji
Najbardziej niezwykłą cechą obejścia Węgierskiej Górki jest jego konstrukcja. Ponad 85% długości trasy przypada na obiekty inżynierskie, co wynika z konieczności poprowadzenia drogi przez trudny, górski teren Beskidu Żywieckiego. Zamiast tradycyjnych wykopów i nasypów projektanci musieli wykorzystać tunele, mosty i wysokie estakady.
fot. GDDKiA/Paweł Klarecki
Na odcinku powstały dwa tunele drogowe o łącznej długości około 1,8 km. Pierwszy, mierzący 830 m, przebiega przez masyw Baraniej Góry. Drugi ma około kilometra długości i przecina Białożyński Groń. Każdy składa się z dwóch niezależnych naw, przeznaczonych dla przeciwnych kierunków ruchu.
Budowniczowie zastosowali metodę NATM, czyli Nową Austriacką Metodę Tunelowania. Polega ona na stopniowym drążeniu górotworu i dostosowywaniu zabezpieczeń do rzeczywistych warunków geologicznych. W przypadku S1 wykorzystywano wiercenie otworów w skale, kontrolowane detonacje materiałów wybuchowych oraz usuwanie rozdrobnionego materiału.
Postęp prac odbywał się krótkimi odcinkami. Odsłonięte powierzchnie wzmacniano betonem natryskowym, kotwami skalnymi lub stalowymi żebrami. Takie rozwiązanie ma szczególne znaczenie w Beskidach, gdzie budowa geologiczna jest niejednorodna, a naprężenia występujące w górotworze mogą się zmieniać.
Tunele pod stałym nadzorem
Oba tunele mają po 12 m szerokości i blisko 9,5 m wysokości. Zastosowano w nich monolityczną obudowę betonową, której grubość dochodzi do 60 cm. Wewnątrz znajdują się chodniki ewakuacyjne i opaski awaryjne, a także instalacje odwodnienia i wentylacji.
Za bezpieczeństwo odpowiada rozbudowana infrastruktura techniczna. Obejmuje ona oświetlenie, monitoring wizyjny, czujniki pomiarowe, systemy przeciwpożarowe oraz urządzenia komunikacji alarmowej. Wszystkie te rozwiązania współpracują z Centrum Zarządzania i Sterowania Tunelami w Milówce, którego operatorzy mogą na bieżąco kontrolować warunki wewnątrz obiektów.
Nie są to pierwsze tunele na śląskim odcinku S1. W 2010 roku w Lalikach udostępniono niemal 700-metrowy tunel Emilia, również wykonany metodą NATM. To najstarszy tunel drogowy tego rodzaju na polskiej sieci dróg krajowych zarządzanej przez GDDKiA.
Estakady wysoko nad ziemią
Tunele stanowią tylko część infrastruktury. W ramach inwestycji powstało również pięć estakad i trzy mosty, których łączna długość wynosi 2,3 km. Najdłuższa przeprawa mierzy niemal kilometr i prowadzi nad ulicami Zielona Góra i Zieloną, drogami dojazdowymi, potokami oraz korytarzami migracyjnymi zwierząt.
W najwyższym punkcie konstrukcja osiąga 35,6 m wysokości. To poziom porównywalny z wysokością 10-piętrowego budynku mieszkalnego. Tak duże obiekty pozwoliły przeprowadzić drogę przez doliny bez konieczności radykalnego przekształcania ukształtowania terenu.
fot. GDDKiA/Paweł Klarecki
Ważnym elementem przedsięwzięcia były także instalacje chroniące otoczenie. Wybudowano zbiorniki retencyjne i kanalizację deszczową, przebudowano oraz uregulowano cieki wodne, a wzdłuż drogi ustawiono prawie 700 m ekranów akustycznych.
Nie wszędzie cztery pasy
Choć S1 jest drogą ekspresową, obejście Węgierskiej Górki nie na całej długości ma dwie jezdnie. Zastosowano dwa różne przekroje, dostosowane do warunków terenowych i konstrukcji obiektów.
- 3,7 km trasy ma przekrój jednojezdniowy, z jednym pasem ruchu w każdym kierunku. Dotyczy to fragmentów przed tunelami i za nimi.
- 4,8 km trasy ma dwie jezdnie, po dwa pasy ruchu w każdym kierunku. Taki układ zastosowano w tunelach i pomiędzy nimi.
Powstały również dwa węzły drogowe: Przybędza i Milówka. Umożliwiają one połączenie ekspresówki z lokalną siecią dróg, dzięki czemu inwestycja obsługuje nie tylko ruch dalekobieżny, lecz także mieszkańców okolicznych miejscowości.
Ważny szlak międzynarodowy
Odcinek Przybędza – Milówka stanowi część większego przedsięwzięcia, którego celem jest stworzenie połączenia między autostradą A1 w Pyrzowicach a granicą państwa w Zwardoniu. Docelowa długość tego ciągu S1 wynosi blisko 134 km.
Trasa należy do VI korytarza Transeuropejskiej Sieci Transportowej TEN-T, łączącego kraje basenu Morza Bałtyckiego z południem Europy. Po przekroczeniu granicy w Zwardoniu jej kontynuacją jest słowacka autostrada D3 prowadząca w kierunku Żyliny przez Skalité.
To istotne połączenie zarówno dla transportu międzynarodowego, jak i turystyki. Ułatwia dojazd z centralnej części województwa śląskiego, w tym z rejonu lotniska Katowice-Pyrzowice, w stronę Beskidu Żywieckiego oraz Słowacji.
Bezpieczeństwo w tunelach
Przy okazji pierwszej rocznicy otwarcia GDDKiA przypomniała zasady obowiązujące podczas przejazdu przez tunele. Kierowcy powinni przed wjazdem zdjąć okulary przeciwsłoneczne, aby ograniczyć problemy z adaptacją wzroku do zmiany oświetlenia. Zalecane jest także włączenie radia i wybranie stacji nadającej komunikaty drogowe.
Szczególne znaczenie ma sygnalizacja nad pasami ruchu. Zielona strzałka oznacza pas dostępny dla kierowców, natomiast czerwony krzyżyk informuje o jego zamknięciu. Należy bezwzględnie przestrzegać ograniczeń prędkości i zachowywać odpowiedni odstęp od poprzedzającego pojazdu. GDDKiA przypomina zasadę, zgodnie z którą odległość wyrażona w metrach powinna wynosić co najmniej połowę prędkości wyrażonej w km/h.
W tunelu nie wolno bez uzasadnionej przyczyny zatrzymywać się, cofać ani zawracać. Jeżeli powstanie zator, należy w miarę możliwości opuścić obiekt. Gdy dalsza jazda nie jest możliwa, trzeba utworzyć korytarz życia i wykonywać polecenia służb ratunkowych.
W przypadku awarii uniemożliwiającej wyjazd z tunelu należy, jeśli to możliwe, zatrzymać samochód na pasie awaryjnym lub w zatoce, włączyć światła awaryjne i zabezpieczyć miejsce postoju trójkątem ostrzegawczym. Następnie trzeba skorzystać z najbliższej niszy alarmowej. Połączenie zainicjowane z takiego punktu pozwala operatorowi ustalić dokładną lokalizację zgłoszenia i odpowiednio skierować pomoc.
