Jeszcze wczoraj chińskie auta były po prostu kolejną opcją na parkingu. Dziś Wojsko Polskie stawia szlaban: prywatne samochody wyprodukowane w Chinach nie wjadą na teren jednostek i instytucji wojskowych. Powód jest prosty i mało romantyczny: elektronika w nowoczesnych autach potrafi zbierać dane jak mała stacja rozpoznania.

Decyzja ma formę rozkazu przygotowanego przez Sztab Generalny po analizach i sugestiach służb. Zakaz ma zacząć obowiązywać natychmiast po podpisaniu przez szefa Sztabu Generalnego.

Co dokładnie obejmuje zakaz?

Mowa nie o służbowych flotach, tylko o prywatnych samochodach wyprodukowanych w Chinach. I nie tylko o wjeździe „za bramę”, bo zakaz ma dotyczyć także parkingów przy jednostkach oraz instytucjach wojskowych. W praktyce chodzi o odcięcie aut, które są mocno „czujnikowe” i „sieciowe”, od miejsc wrażliwych. Takich, gdzie nawet przypadkowe zbieranie danych może być problemem (czyli realnie: prawie zawsze).

Dlaczego wojsko uznało to za ryzyko?

Uzasadnienie kręci się wokół tego, jak działają współczesne auta: to nie tylko środek transportu, ale też platforma z kamerami, mikrofonami i łącznością, często stale aktywną. Wskazywane jest, że takie pojazdy mogą zbierać informacje, m.in.:

• obraz (kamery i systemy wspomagania)
• dźwięk (mikrofony, systemy komend głosowych)
• lokalizację (GPS i usługi online)

To jest ten moment, w którym samochód przestaje być „samochodem”, a zaczyna przypominać urządzenie zbierające dane na kółkach. Różnica jest taka, że to urządzenie wjeżdża tam, gdzie nie powinno mieć czego „widzieć” ani „słyszeć”.

Ostrzeżenia ekspertów: nie tylko dane, ale i scenariusze użycia

Na problem zwracano uwagę również w analizach Ośrodka Studiów Wschodnich. Paulina Uznańska wskazywała ryzyka związane z kierunkiem rozwoju inteligentnych samochodów w Chinach oraz konsekwencjami dla bezpieczeństwa. Paulina Uznańska z Ośrodka Studiów Wschodnich mówi:

W Chinach wydano zalecenie dotyczące łączenia technologii cywilnych i wojskowych w rozwoju inteligentnych samochodów. To oznacza potrzebę wnikliwego sprawdzania takich pojazdów pod kątem m.in. skanowania infrastruktury krytycznej przez liczne czujniki, zbierania informacji wrażliwych i cyberataków. Ma to szczególne znaczenie w związku z nieformalnym sojuszem Chin z Rosją oraz ryzykiem przekazywania Federacji Rosyjskiej danych gromadzonych przez inteligentne auta jeżdżące po europejskich drogach. Takie pojazdy, niezależnie od kraju pochodzenia producenta, są też podatne na cyberataki, a ze względu na możliwość zdalnego sterowania mogą zostać wykorzystane do aktów dywersji.

W skrócie: nie chodzi wyłącznie o to, że „auto coś tam wysyła”. Chodzi o to, co da się z tego złożyć w całość, w jakim aspekcie i w jakich warunkach (czyli: w pobliżu wrażliwych obiektów).

To nie jest wyłącznie problem „chińskich” aut

W tle przewija się ważna uwaga: podatność na cyberataki i ryzyka wynikające ze zdalnych funkcji dotyczą szeroko pojętych aut połączonych z siecią, nie tylko tych z Chin. Różnica polega na tym, że w tym konkretnym przypadku wojsko uznało, iż profil ryzyka związany z miejscem produkcji i otoczeniem geopolitycznym jest na tyle istotny, że wprowadza twardą barierę wjazdu. To też sygnał dla kierowców: jeśli ktoś liczył, że „prywatne auto to prywatna sprawa”, to w strefach wrażliwych ta zasada ma coraz krótszą smycz. I nie, to nie jest spisek przeciwko kierowcom, tylko konsekwencja tego, że samochody stały się komputerami na kołach (a komputerów do magazynu z wrażliwym sprzętem też się zwykle nie wnosi).

Co to oznacza w praktyce?

Dla większości użytkowników nic się nie zmieni, dopóki nie próbują wjechać na teren wojskowy albo zaparkować przy takiej jednostce. Dla osób pracujących w otoczeniu wojska to już konkret: trzeba będzie przesiąść się na inny samochód, zostawić auto dalej albo liczyć na rozwiązania organizacyjne na miejscu. A dla rynku to kolejny dowód, że „inteligentne” w motoryzacji bywa zaletą dokładnie do momentu, w którym ktoś zaczyna pytać: kto to widzi, gdzie to trafia i czy da się to wykorzystać przeciwko tobie.

O autorze