Bruksela w końcu rozważa ostrzejsze zasady dla chińskich firm inwestujących w Europie. Komisja Europejska analizuje rozwiązanie, które może oznaczać wymagania dotyczące lokalnych inwestycji, partnerstw oraz dzielenia się technologią. W tle jest rywalizacja o samochody elektryczne, baterie i przemysłową niezależność Europy.

Nie same cła, lecz kontrola nad technologią

Cła na chińskie auta elektryczne nie rozwiązują całego problemu, bo producenci mogą ograniczać ich znaczenie przez uruchamianie produkcji w Europie. Dlatego Bruksela szuka narzędzi, które sięgają głębiej niż graniczna opłata. Kluczowe staje się pytanie, czy chińskie koncerny mają tylko sprzedawać auta w Europie, czy także zostawiać tu część know-how.

Nowa linia ma dotyczyć przede wszystkim łańcucha wartości samochodów elektrycznych. W praktyce chodzi o fabryki, baterie, komponenty i relacje z lokalnymi dostawcami. Europa teraz chce jednak więcej wzajemności.

Bruksela bierze lekcję z Pekinu

Przez lata zachodnie firmy akceptowały warunki wejścia na rynek chiński, w tym współpracę z lokalnymi partnerami. Ten mechanizm pozwolił wytwórcom z Państwa Środka przejmować doświadczenie produkcyjne i organizacyjne od zagranicznych koncernów. Teraz Unia Europejska rozważa podobną logikę, ale odwróconą wobec chińskich inwestorów.

Nie chodzi wyłącznie o prostą kopię chińskiego modelu. W europejskim wydaniu byłaby to raczej strategia nacisku na bardziej zrównoważone partnerstwa. Jeżeli chińskie firmy chcą korzystać z rynku UE, Bruksela może oczekiwać większego udziału europejskich zakładów, dostawców i kompetencji.

Motoryzacja jest tylko częścią większej zależności

Samochody elektryczne są najbardziej widocznym polem konfliktu, ale problem jest szerszy. Europa jest coraz mocniej zależna od Chin w obszarze baterii, metali ziem rzadkich, komponentów i wielu dóbr przemysłowych. To tworzy ryzyko, którego nie da się przykryć hasłem o wolnym rynku, nawet jeśli przez lata brzmiało ono bardzo wygodnie.

Zmiana podejścia oznacza przejście od swobodnej globalizacji do bardziej pragmatycznej polityki przemysłowej. Stawką jest konkurencyjność europejskiej motoryzacji i miejsca pracy w sektorze, który przez dekady był jednym z filarów gospodarki kontynentu. W skrócie: Europa zaczyna rozumieć, że samo otwieranie drzwi nie wystarczy, gdy druga strona wchodzi z całą walizką przewag.

Niemcy mogą przesądzić o tempie zwrotu

Najtrudniejsza część tej układanki leży w Berlinie. Niemiecka gospodarka jest silnie powiązana z Chinami, więc ostre posunięcia wobec Pekinu niosą ryzyko odwetu handlowego lub surowcowego. Dotyczy to szczególnie materiałów krytycznych, bez których elektromobilność pozostaje bardziej prezentacją w PowerPoincie niż realnym przemysłem.

Jednocześnie niemiecka debata zaczyna się zmieniać. Tamtejszy przemysł mierzy się z presją globalnej konkurencji i słabszą sytuacją na rynku pracy. Jeśli Niemcy poprą bardziej stanowczy kurs, reszta Unii może łatwiej ustawić się za wspólną strategią.

Francja naciska, Chiny mówią o protekcjonizmie

Francuski rząd od dawna zachęca do zmniejszania zależności od Pekinu. W Paryżu pojawia się określenie o chińskim „walcu”, który może przygniatać europejską gospodarkę. To mocny język, ale dobrze pokazuje napięcie wokół tempa ekspansji chińskiego przemysłu. Pekin odbiera europejskie pomysły jako ruch protekcjonistyczny.

Chińskie władze utrzymują, że przewaga tamtejszych firm wynika z innowacji, skali produkcji i efektywności. Bruksela widzi jednak także potrzebę ochrony własnych zdolności przemysłowych, bo bez nich Europa zostanie klientem, a nie graczem.

Decyzje mogą zapaść już na najbliższych rozmowach UE

Ursula von der Leyen oraz główni komisarze mają omawiać możliwe działania pod koniec maja. Następnie propozycje mogą trafić do unijnych liderów podczas czerwcowego szczytu w Brukseli. To etap polityczny, więc ostateczny kształt rozwiązań może zależeć od tego, czy państwa członkowskie znajdą wspólny język. Jeżeli Unia pójdzie tą drogą, relacje z Chinami wejdą w nową fazę.

Nie będzie to już tylko spór o cła na auta elektryczne, ale o zasady obecności chińskiego przemysłu w Europie. Najważniejsze pytanie brzmi, czy UE zdoła wymusić transfer korzyści bez wywołania wojny gospodarczej, której europejskie fabryki wcale nie potrzebują.

O autorze