Jeszcze dwie dekady temu zdecydowana większość kierowców w Europie wybierała samochody z klasyczną skrzynią manualną. Dziś sytuacja wygląda zupełnie inaczej – automat stał się niemal standardem i systematycznie spycha przekładnię ręczną do niszy. Dane z największych rynków Europy i USA pokazują, że są one gatunkiem na granicy wyginięcia.

Od luksusu do codzienności

Na początku XXI wieku manualna przekładnia była dominującym wyborem. W 2001 roku aż 91% aut pasażerskich sprzedanych na pięciu największych rynkach Europy (Niemcy, Wielka Brytania, Francja, Włochy i Hiszpania) miało skrzynię ręczną. Automat wciąż uchodził za dobro luksusowe – kosztowne w produkcji i montowane głównie w autach klasy premium. W tamtym czasie również producenci marek luksusowych sprzedawali większość aut z tzw. wajchą. Zmianę napędzały dwa czynniki: rozwój technologii oraz coraz trudniejsze warunki drogowe. Automatyczne skrzynie biegów stopniowo taniały, a w miastach pełnych korków i sygnalizacji świetlnych stawały się wręcz wybawieniem. Jak zauważył analityk rynku motoryzacyjnego Felipe Munoz:

Podobnie jak w przypadku poduszek powietrznych i innych technologii, stopniowe upowszechnienie automatu sprawiło, że przestał on być luksusem, a stał się standardem.

Europa: upadek ręcznej skrzyni biegów w liczbach

Ostatnie dane nie pozostawiają złudzeń. W 2024 roku auta z przekładnią manualną odpowiadały już tylko za 29% sprzedaży na pięciu największych rynkach Europy. Rozbicie na poszczególne kraje pokazuje różne tempo zmian:

• Niemcy – spadek z 83% w 2001 roku do 18% w 2024 roku
• Wielka Brytania – z 86% do 22%
• Francja – z 95% do 28%
• Włochy – z 98% do 48%
• Hiszpania – z 97% do 41%

Podobne wstrząsy widoczne są przy podziale na segmenty. Wśród marek premium, u których w 2001 roku automaty stanowiły 31% sprzedaży, w 2024 roku osiągnęły aż 97%. W przypadku marek popularnych udział takich skrzyń wzrósł z zaledwie 5 do 63%.

Ameryka: bastion automatu

Stany Zjednoczone od lat pozostają twierdzą skrzyń automatycznych. Już w 1939 roku General Motors wprowadziło na rynek pierwszy seryjnie produkowany automat, a amerykańscy kierowcy pokochali wygodę jazdy bez konieczności wachlowania lewarkiem. W 2001 roku udział przekładni manualnych w sprzedaży nowych pojazdów lekkich (wliczając w  to pick-upy) wynosił 28%. Reszta, czyli 72%, to automaty. W 2024 roku manuale praktycznie zniknęły – zaledwie 0,7% nowych aut sprzedanych w USA miało taką skrzynię.

Wyjątki potwierdzają regułę

Choć globalnie skrzynia ręczna umiera, istnieją nisze, w których wciąż ma się dobrze. To przede wszystkim auta sportowe i entuzjastyczne wersje dla purystów jazdy. Producenci tacy jak Porsche, BMW czy Alfa Romeo wiedzą, że dla części klientów możliwość samodzielnej zmiany biegów jest nieodłącznym elementem radości z prowadzenia. W opinii Felipe Munoza:

Manualne skrzynie nie znikną całkowicie, ale pozostaną domeną aut sportowych i edycji kolekcjonerskich. W codziennych samochodach osobowych ich czas już minął.

Czy to naprawdę koniec?

Wszystko wskazuje na to, że skrzynie ręczne czeka los podobny do silników V12 – pozostanie w niszy, pielęgnowanej przez fanów i producentów chcących zaoferować coś wyjątkowego. Tymczasem masowy rynek coraz szybciej zmierza w stronę pełnej automatyzacji, także w kontekście aut elektrycznych, które z założenia nie potrzebują wielostopniowych przekładni. W 2001 roku manual był królem szos, w 2024 roku stał się niemal reliktem.

Dziś walczy o przetrwanie jedynie w segmencie sportowym. Cała reszta świata zdaje się być już dawno przekonana, że jazda bez sprzęgła to po prostu lepsza przyszłość.

O autorze